بازنمایی اتمسفر فضا در داستان هری پاتر و زندانی آزکابان

doi
10.48308/sofeh.2023.232006.1265
چکیده

اهداف و پیشینه ‌ ها : در این مقاله نحوة بازنمایی اتمسفر فضا در داستان هری پاتر و زندانی آزکابان شناسایی و معرفی می‌شود. شناخت شیوه‌های ساختن اتمسفر فضا در یک داستان می‌تواند تخیل خواننده را پرورش دهد و کمک کند عوامل مختلف سازندة کیفیت اتمسفرهای مختلف را بهتر دریابد. اتمسفر فضا با میانجیگری مولّدهای اتمسفر در یک متن داستانی پدید می‌آید و تجربه‌ای یکپارچه میان محیط بیرونی و حالات درونی کاراکترهای داستانی را برای خواننده به‌وجود می‌آورد. محققان حوزة معماری که در نسبت میان ادبیات و طراحی معماری می‌اندیشند، به اتمسفر توجه ویژه‌ای دارند؛ چراکه شناخت نحوة برپایی اتمسفرهای فضایی مختلف در داستان، علاوه‌بر نویسندگان، برای معماران ــ که می‌خواهند فضاهایی با اتمسفرهای متنوع پدید آورند ــ نیز مفید است و ازاین‌رو با معرفی انواع مختلف ساخت آن در یک متن داستانی، می‌توان در پرورش مهارت طراحی معماری هم از آن بهره برد. مواد و روش ‌ ها : در این پژوهش با تکیه بر نظریات گرنوت بومه، پیتر زومتور، و آلبرتو پرس ـ گومس به معرفی وجوه تجربة اتمسفر فضا پرداخته می‌شود و در قدم بعدی با نظر به این آراء و بهره‌گیری از پژوهش‌های کلاسک هاویک و میانجی‌های ساخت اتمسفر که او تبیین کرده است، مولّدهای اتمسفر در متن به‌مثابة ابزاری معرفی می‌شود تا با استفاده از آن، شیوه‌های مختلف بازنمایی اتمسفر فضا در داستان شناسایی شود. در قدم آخر با استفاده از مفاهیم کلیدی این دو و از طریق راهبرد توصیفی ـ تحلیلی، انواع مختلف بازنمایی اتمسفر فضا در داستان یادشده شناسایی و معرفی می‌شود. نتایج و جمع ‌ بندی : اتمسفر فضا در داستان هری‌پاتر و زندانی آزکابان به شش شکل مختلف برپا شده است. این شش شیوة بروز اتمسفر در این متن عبارتند از: 1. آشنایی‌زدایی از مکان، 2. تأثیر محیط بر احوال شخصیت، 3. استفادة جمعی از فضاها، 4. تقویم نقشة موقعیت بر آگاهی، 5. گمانه‌زنی تکنولوژیک، و 6. اعجاز اتمسفریک. مصادیق داستانی هریک از این شیوه‌های بروز و نقش آنها در داستان و همچنین نسبتی که با پرورش تخیل معمار می‌تواند داشته باشد، در توضیح هر دسته آمده است.