بررسی تطبیقی نقش نیت در مجازات الهی: تأملی در آیۀ ۲۸۶ سورۀ بقره و سرگذشت عزه در عهد عتیق
نویسندگان
1 استادیار گروه قرآن و حدیث، دانشگاه قم؛
2 دانشجوی دکتری تفسیر تطبیقی، دانشگاه قم،
3 دانشیار گروه قرآن و حدیث، دانشگاه قم
doi
10.22059/jqst.2022.339638.669961چکیده
از پرسشهای مفسران قرآنکریم و عهد عتیق، نقش نیت مکلف در مجازات الهی است. با توجه به اینکه مؤاخذه بر فراموشی و خطا از نظر عقلی ناپسند است، پرسش مفسران قرآن کریم دربارۀ آیۀ ۲۸۶ سورۀ بقره این است که چرا مؤمنان در فقرۀ «ربنا لا تؤاخذنا ان نسینا او أخطأنا» برای فراموشی و خطای خود از خداوند پوزش میطلبند؟ مفسران عهد عتیق نیز در مواجهه با ماجرای عزه پرسشی مشابه دارند: چرا عزه علیرغم اینکه نیت سوئی نداشت، برای لمس ناخواستۀ تابوت عهد مجازات شد؟ مقایسۀ آرای مفسران عهد عتیق و قرآن بیانگر آن است که هر دو گروه سعی در ارائۀ تفسیری عقلانی داشتهاند، تا اصل عدل الهی مورد خدشه قرار نگیرد. همچنین با مقایسۀ آیۀ ۲۸۶ بقره و ماجرای عزه، پیشینۀ الاهیاتی این موضوع روشنتر گشته و میتوان مجازات عزه را به عنوان نمونهای از مصادیق تفسیری آیۀ شریفه عنوان نمود.