تحلیل انتقادی متون نقلی اسلامی و پیشااسلامی در تعیین هویت قربانی ابراهیم (ع)

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه گیلان

2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه حضرت معصومه

3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه شاهد

doi
10.22059/jqst.2022.330474.669819
چکیده

هویت قربانی ابراهیم، مسئله­ای جدی در ادیان توحیدی است. ظواهر متون عهدینی، اسحاق را ذبیح می­داند، اما در میان مسلمانان به دلیل اجمال آیات مربوط به داستان ذبح در قرآن، اختلاف­هایی در تعیین ذبیح وجود دارد. دامنۀ این اختلافات در روایات فریقین، بیشتر است. بخشی از روایات فریقین، اسماعیل را ذبیح معرفی می­کند وگروهی دیگر، اسحاق را. پژوهش حاضر، متون مرتبط با این موضوع، را در منابع اسلامی و عهدینی، با رویکردی تحلیلی ـ انتقادی، از رهگذر تحلیل سندی و متنی روایات و متون نقلی عهدینی و اسلامی، ارزیابی می­کند. یافته­های تحقیق نشان می‌دهد با وجود صراحت بخش­هایی از کتاب مقدس در تعیین ذبیح، شواهد درون­متنی حاکی است، عبارت­هایی که به نام ذبیح اشاره دارد، افزوده­های تفسیری مفسران کتاب مقدس است. همچنین با وجود اختلاف در روایات اسلامی، تحلیل اسناد و ملاحظۀ شواهد درون­متنی آیات قرآن و روایات اسلامی، حاکی از آن است که اسماعیل، نامزد قربانی ابراهیم بوده است.