فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اکثر گیاهان خانواده مرکبات درختانی حساس به یخبندان می‌باشند که وقوع اجتناب‌ناپذیر یخبندان‌های دوره‌ای، خسارات وسیعی بر عملکرد آن‌ها به‌جا می‌گذارد. به‌منظور مقایسه 110 ژنوتیپ مرکبات در واکنش به دو سطح تنش سرمایی (C°3- و C°6-)، تعداد 76 ژنوتیپ طبیعی ناشناخته و 34 ژنوتیپ شناخته‌شده در آزمایش اسپلیت‌پلات در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار در پژوهشکده تحقیقات مرکبات و میوه‌های نیمه گرمسیری رامسر مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس برای هشت صفت مرتبط با تحمل به سرما نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین افراد جمعیت مورد مطالعه وجود داشت. بیش‌ترین مقدار صفت نشت‌یونی (84/55 درصد)، آب گزیدگی (70/2) و پراکسیداسیون لیپیدها (12/2 میکروگرم در گرم وزن‌تر برگ) در دمای C°6- برآورد گردید. بر اساس تجزیه خوشه‌ای و هم‌گروهی ژنوتیپ‌ها، میزان قرابت ژنوتیپ‌های مجموعه موردمطالعه از جنبه صفات مرتبط با تحمل تنش سرما مشخص شد. بالاترین همبستگی مثبت معنی‌دار در سطح یک درصد، بین دو صفت نشت‌یونی و آب‌گزیدگی برگ مشاهده شد (97/0= r). در بین بیوتیپ‌های ناشناخته، فقط نمونه‌های G32 و G71 ارزشی نزدیک به ژنوتیپ‌های متحمل شناخته شده نشان دادند. همچنین ژنوتیپ‌های پونسیروس، سیتروملو، نارنج اف‌تایپ، نارنج معمولی و ارقام نارنگی اونشو و اکیتسو که انحراف از میانگین کل استانداردشده منفی قابل توجه برای صفات نشت‌یونی (367/1-)، آب‌گزیدگی برگ (423/1-) و پراکسیداسیون لیپیدها (684/0-)، داشتند، واجد انحراف از میانگین کل استاندارد شده مثبت برای سایر صفات مطلوب (محتوای پرولین، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی، کربوهیدرات‌های کل و آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی) بودند، لذا این ژنوتیپ‌ها جهت استفاده در برنامه‌های به‌نژادی تحمل به سرما می‌توانند بسیار ارزشمند باشند.