فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ادبیات عامیانه، بهترین تجلی­گاه کهن­الگوها است. داستان­ها و افسانه­های عامیانه طی قرون و اعصار در قالب کهن­الگوها بیان شده­اند. پیوند اساطیر با ادبیات سبب نمود بخشی از کهن­الگوها در ادبیات شده است. یکی از این کهن­الگوها اسطورۀ آب است که در متون مقدس و روایات اسطوره­ای دارای تقدس و در همۀ تمدن­ها جوهر هستی انگاشته شده است. مقالۀ حاضر به تحلیل نمودهای مثبت اسطورۀ آب در آثار طرسوسی (ابومسلم­نامه و قِران حبشی) می­پردازد. آب در وجه مثبت تداعی­گر زایش و باروری و در وجه منفی بیانگر مرگ و نیستی است. تفسیرهای مادرانه از نمادهای آب با نام­های زنانه با تأثیر آب در داستان‌های اسطوره­ای با قهرمانان مقدس و خدایگون چون ابومسلم و قران حبشی بی­ارتباط نیست. قدرت پاک­سازی افسانه­ای آب، قهرمان را برای رسیدن به بهشت نمادین تطهیر می­کند که در آغاز هفت طلسم قران حبشی و با ورود قران به آب و خروج او از باغ سلیمان نبی که نماد بهشت است، قابل بیان است. ابومسلم­نامه دارای وجهۀ تاریخی و بر مبنای واقعیات است و غلبۀ سحر و جادو در آن در مقایسه با قران حبشی بسیار کم­رنگ است، اما نویسنده معدود جا­هایی از داستان را به جادوگری و ذکر اسحار و اوراد عجین ساخته است که با دمیدن در آب یا ذکر اوراد جادوگران پیرامون چشمۀ آب نمود یافته است.