معاهدۀ مراکش، تحولی در نظام حقوق مالکیت فکری؟!؛ سخنی در استثنای استفادۀ معلولان

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی (مؤسسۀ حقوق تطبیقی) دانشگاه تهران

doi
10.22059/jlq.2018.235533.1006899
چکیده

معاهدۀ تسهیل دسترسی به اوراق چاپی برای نابینایان، معلولان دیداری و دیگر معلولان خوانشی یا معاهدۀ مراکش با هدف تجویز استفادۀ آزاد از آثار ادبی و هنری برای بخشی از جامعۀ معلولان به تصویب رسیده است. این معاهده که در قالب مقرراتی مستقل به یکی از استثنائات وارد بر حقوق مالکیت فکری می‌پردازد، تلاش می‌کند براساس مبانی حقوق بشری، امتیازاتی را برای معلولان مقرر کند. اهمیت معاهدۀ مذکور از آن حیث است که می‌کوشد استثنائات را که مقررات تفسیری و تکمیلی‌اند، به مقوله‌ای امری مبدل سازد. نوشتار حاضر می‌کوشد با روش تحلیلی –توصیفی به این مسئله بپردازد که بایسته‌ها و الزامات معاهدۀ مراکش چیست؟و وضعیت نظام‌های ملی در برابر معاهده و استثنای مذکور  چگونه است؟ مقاله سرانجام نتیجه‌گیری می‌کند این معاهده می‌تواند سرآغازی برای یک تغییر مهم و اساسی در نظام حقوق مالکیت فکری تلقی شود.