بن‏ مایه‏ ها و تناظر‏های مشترک در منظومۀ «حُسینا و دلارام» و نمایش‏نامۀ «اُتِللو»

نویسندگان

1 استادیار، گروه ادبیات انگلیسی، دانشگاه ولی‏عصر رفسنجان، کرمان، ایران

2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ولی‏عصر رفسنجان، کرمان، ایران

3 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ولی‏عصر رفسنجان، کرمان، ایران

doi
10.22054/ltr.2022.65380.3499
چکیده

واکاوی و کشف رابطۀ متون ادبی و هنری جهان در آینۀ تطبیق، می‏تواند لذت حاصل از مطالعه و خوانش این آثار را دو چندان کند. در این بین، منظومۀ غنایی- نمایشی حُسینا و دلارام، سرودۀ شاعری به نام حُسینا، و نمایش‏نامۀ غنایی- تراژیک اُتِللو، اثر ویلیام شکسپیر با مضمون عاشقانۀ عشق دو دلداده با وجود تفاوت‏ در ژانر ادبی و خاستگاه فرهنگی، شباهت‏های متعددی دارند. از این ‏رو، هدف پژوهش حاضر، کشف وجوه شباهت و تطبیقِ دو اثر ادبی و هنری از ادبیات فارسی و انگلیسی است. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی مبتنی بر رویکرد تطبیقی مکتب آمریکایی است که به مقایسۀ شباهت‏ ها و تفاوت‏ های این آثار می‏پردازد. نتایج پژوهش نشان می‏دهد که در هر دو اثر، روابط و مناسبات شخصیت‏ ها، بن‏مایه ‏های تقابلی عشق عشاق و حسادت رقیب، ساختار خطی روایت، تناظر‏های دوگانۀ شخصیت ‏های اصلی و بن‏مایۀ شک ‏و ‏بدگمانی عشاق نسبت به معشوق، مشابه است. از دیگر یافته ‏های پژوهش اینکه خالقِ هر دو اثر با خلق شخصیت‏ های موازی دِزدمونا و دلارام و توصیف عشق پایدار‏ آنان، پاکدامنی را به عنوان ارزش والای زن به مخاطب گوشزد و حسد و بدگمانی را نکوهش کرده ‏اند. وجه افتراق این دو اثر در این است که اُتِللو به دلیل شک و بدگمانی نسبت به معشوق در مرحلۀ احساس باقی می‏ماند و مرگ معشوقه را با دست خود رقم می‏زند، اما حُسینا با گُذار از مرحلة احساس به وادی عقل پای می‏گذارد و به وصال معشوق دست می‏یابد.