زیبایی‏ شناسی عناصر سوررئالیستی رمان‏های «نادیا» آندره برتون و «سه قطره خون» صادق هدایت

نویسندگان

1 دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22054/ltr.2021.60682.3374
چکیده

هنر و زیبایی‏ شناسی حیطه ‏هایی باز و گسترده‏ هستند که جهان در آن‏ها تفسیر می‏شود و در فرآیندی تفکری- ادراکی بر تخیل، سازندگی و بیان تأثیر می‏گذارد. تجربه و دانش زیبایی‏ شناسی، روش ‏ها و دیدگاه ‏های جدید، ذهن را به چالش می‏ کشانند. «نادیا» اثر آندره برتون و «سه قطره خون» اثر صادق هدایت به عنوان واقعیتی صوری و معنایی، مصداق بارز عناصر زیبایی عینی و ذهنی هستند که نشان‏ دهندۀ پنهان بودن واقعیت عمیقِ حالت روانی انسان در ضمیر ناخودآگاه اوست و دارای واقعیتی هستی‏ شناسی است که آگاهی ما تنها به بخش کوچکی از آن دست یافته است. هدف از تحلیل عناصر زیبایی‏ شناسانۀ این آثار که به بازنمایی نیازهای ساحت‏ های مختلف حیات انسان از راه شهود و تأمل و توجه به جهان فراعینی و ایجاد نوعی ارتباط تعاملی بین احساس، اندیشه، خرد و خیال انسانی‏ می ‏پردازند، شناخت و دریافت نحوۀ نگارش آثار مذبور و چرایی ارزشمندی آن‏هاست. در این پژوهش به روش توصیفی و تحلیلی و با رویکرد ادبیات تطبیقی و تکیه بر مکتب نقد بنیاد آمریکایی در تحلیل کیفی و واکاوی جنبه ‏های زیبایی‏ شناسیِ سوررئالیستی آثار به این نتیجه رسیده ‏ایم که زیبایی زبان و تخیل در بخش روساخت و زیبایی محتوا در بخش ژرف‏ ساخت با استفاده از شگردهای سوررئالیسم، ارکان سازنده زیبایی این آثار است که منتهی به خلق فضاهایی می‏شود که عصیانی برای آزادی ذهن از محدودیت‏ هاست.