تحلیل انتقادی رمان باغ تلو بر‏اساس نظریۀ‏‏ فرکلاف

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22054/ltr.2022.59223.3323
چکیده

رمان باغ تلو مجید قیصری از جمله رمان‏‏‏ های حوزۀ پایداری در دهه‏ های پس از جنگ است که با رویکردی تقریباً متفاوت نسبت به آثار پیش از خود به نگارش در‏آمده است. برجسته ‏ترین وجوه تمایز این اثر نسبت به آثار پیشین این حوزه، توجه به جایگاه و هویت زن ایرانی، شکسته شدن کلیشۀ جنسیتی حضور مردان در جنگ و  پرداختن به مسأله مقاومت و اسارت زن ایرانی در طول جنگ وپس از آن است. بر همین اساس، در این پژوهش تلاش شده است با به‏ کارگیری رویکرد انتقادی فرکلاف و به شیوۀ توصیفی- تحلیلی، گفتمان‏ های تأثیرگذار در شکل‏ گیری رمان باغ تلو مورد بررسی قرار‏گیرد و تبیین شود که گفتمان‏ های حاکم بر فضای رمان در خدمت حفظ روابط  موجود قدرت و جایگاه زن در ساختارهای اجتماعی است یا در جهت دگرگونی آن است. یافته‏ های این پژوهش حاکی از آن است‏که نویسندۀ رمان باغ تلو از سویی با به تصویر ‏کشیدن سیمایی از کلیت شرایط زنان در عرصۀ اجتماع و بازنمایی گستردۀ مناسبات نابرابر جنسیتی، هژمونی گفتمان‏ مردسالاری‏ را  به نمایش گذاشته است  و از سوی دبگر، با محوریت قرار دادن زن در طول داستان و ترسیم افکار و افعال وی در مقابله با فضای ایدئولوژیک حاکم به شیوه ‏ای زیرکانه در نقد باورهای متعارف و دگر‏گونی روابط قدرت ‏حاکم و تغییر جایگاه اجتماعی زن تحت تأثیر گفتمان نوین انسانی و فراجنسیتی گام بر‏داشته است.