تحلیل انتقادی رمان باغ تلو براساس نظریۀ فرکلاف
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22054/ltr.2022.59223.3323چکیده
رمان باغ تلو مجید قیصری از جمله رمان های حوزۀ پایداری در دهه های پس از جنگ است که با رویکردی تقریباً متفاوت نسبت به آثار پیش از خود به نگارش درآمده است. برجسته ترین وجوه تمایز این اثر نسبت به آثار پیشین این حوزه، توجه به جایگاه و هویت زن ایرانی، شکسته شدن کلیشۀ جنسیتی حضور مردان در جنگ و پرداختن به مسأله مقاومت و اسارت زن ایرانی در طول جنگ وپس از آن است. بر همین اساس، در این پژوهش تلاش شده است با به کارگیری رویکرد انتقادی فرکلاف و به شیوۀ توصیفی- تحلیلی، گفتمان های تأثیرگذار در شکل گیری رمان باغ تلو مورد بررسی قرارگیرد و تبیین شود که گفتمان های حاکم بر فضای رمان در خدمت حفظ روابط موجود قدرت و جایگاه زن در ساختارهای اجتماعی است یا در جهت دگرگونی آن است. یافته های این پژوهش حاکی از آن استکه نویسندۀ رمان باغ تلو از سویی با به تصویر کشیدن سیمایی از کلیت شرایط زنان در عرصۀ اجتماع و بازنمایی گستردۀ مناسبات نابرابر جنسیتی، هژمونی گفتمان مردسالاری را به نمایش گذاشته است و از سوی دبگر، با محوریت قرار دادن زن در طول داستان و ترسیم افکار و افعال وی در مقابله با فضای ایدئولوژیک حاکم به شیوه ای زیرکانه در نقد باورهای متعارف و دگرگونی روابط قدرت حاکم و تغییر جایگاه اجتماعی زن تحت تأثیر گفتمان نوین انسانی و فراجنسیتی گام برداشته است.