مطالعۀ تطبیقی متن و تصویر در نسخۀ چاپ سنگی امیرارسلان نامدار از منظر هویت فرهنگی
نویسندگان
1 مدرس مدعو دانشگاه سوره و الزهرا و پژوهشگر پسادکترا دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.22054/ltr.2022.65322.3498چکیده
داستان امیرارسلان نامدار از داستانهای عامیانۀ ادبیات ایران در دورۀ قاجار است که این مقاله تلاش میکند با تطبیق متن و تصویر، ساختارهای پنهان و آشکار فرهنگی و هویتی آن را واکاوی و ضمن بازیابی ریشه های فرهنگی مستتر در این داستان، نمودهای آن را در تصاویر نسخۀ چاپ سنگی سال 1317 هـ. ق معرفی و مطالعه کند. داستان امیرارسلان از مشهورترین قصههای بلند رمانسوار است که در دورۀ گذار از قصه به رمان جای میگیرد. امیرارسلان در میانۀ دورۀ قاجار نوشته شده و برخی ویژگی-های داستانهای سنتی و کهن ایران و برخی ویژگیهای رمان و داستان جدید در آن قابل مشاهده است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تاریخی و روش جمعآوری اطلاعات کتابخانه ای بوده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که به علت وجود هویت های چندگانه در فرهنگ و جامعۀ دورۀ قاجار، لایه های هویتی متعدد در ادبیات و هنر این دوره قابل بازیابی است. از این رو، در داستان امیرارسلان نامدار، سه لایه وجود دارد: لایۀ هویتی فرنگی مآبی در اولین سطح قرار دارد و پس از آن لایۀ هویتی ایرانی-اسلامی در دومین سطح و لایۀ هویتی باستانگرایی در سطح زیرین یا ضعیف تر هویت های ادبی و بصری قرار گرفته است.
