فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه، در مباحث زبان‏شناسی، مطالعۀ تأثیر بلاغت بر نحو و ساختار، اهمیت اساسی دارد؛ در زبان فارسی، تاکنون پژوهش مستقلی دربارۀ تأثیر بلاغی و آرایش نحوی در متون نثر مصنوع و متکلف با محوریت کتاب نفثة‏المصدور، انجام نگرفته است. در این مقاله، نخست به بررسی نحو و رابطۀ آن با دستور و بلاغت خواهیم پرداخت و پس از برشمردن نقادانۀ پیشینۀ پژوهش، کارکرد بلاغی نحو را در متن نفثة‏المصدور، باز می ‏نماییم و با استناد به نمونه‏ ها و رجوع همزمان به بافت موقعیتی، عاطفی و آهنگین کلام زیدری و اقتضای دل مخاطب، هنر نویسنده را در استفادۀ بلاغی از سازۀ نحو، نشان می‏دهیم. در این جستار، با رویکرد نحوی به ساختار دستور زبان فارسی و نیز بلاغت جُرجانی به حصول نتایج رسیده ‏ایم. نتایج این پژوهش که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و بر مبنای داده‏ های کتابخانه ‏ای به دست آمده است، نشان می‏دهد که زیدری از آرایش و چیدمان نحوی به‏ گونه‏ ای شایسته‏ برای محاکات و گفت‏و‏گوی درونی با خویش، بهره برده است. شیوۀ ترکیب و طرز قرار گرفتن ارکان جملات به صورت مقوله ‏ای بلاغی و سبک‏س از شده است. زیدری در گزینش واژگان، شیوۀ ترکیب و تقدم و تأخر واژه ‏ها و چیدمان نحوی کلام به‏گونه ‏ای عمل می‏کند که سبب ایجاد ساختار بلاغی- سبکی خاصی ‏شود.