تبیین جامعه شناختی کیفیت زندگی و نقش آن در مقبولیت اجتماعی زنان شاغل شهر اراک

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.

2 گروه جامعه شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.

3 گروه جامعه شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.

doi
10.22034/jgeoq.2025.536538.4305
چکیده

کیفیت زندگی به‌عنوان شاخصی چندبعدی، بازتابی از وضعیت اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و روانی افراد در جامعه است و می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در مقبولیت اجتماعی زنان شاغل ایفا کند. در شهر اراک، به‌عنوان یکی از مراکز صنعتی و مهاجرپذیر کشور، تغییرات ساختاری بازار کار و تحولات فرهنگی، ضرورت بررسی جامعه‌شناختی این موضوع را دوچندان می‌سازد. مسئله اصلی پژوهش حاضر، شناسایی رابطه میان ابعاد کیفیت زندگی (اقتصادی، روانی، اجتماعی و سلامت) و میزان مقبولیت اجتماعی زنان شاغل در این شهر است. هدف اصلی، تبیین چگونگی تأثیر شاخص‌های کیفیت زندگی بر پذیرش اجتماعی زنان شاغل و ارائه تحلیلی علمی از پیوند میان وضعیت معیشتی و جایگاه اجتماعی آنان می‌باشد. پرسش محوری تحقیق عبارت است از: «کیفیت زندگی زنان شاغل شهر اراک چه تأثیری بر سطح مقبولیت اجتماعی آنان دارد؟ این مطالعه با رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری شامل زنان شاغل 20 تا 60 سال شهر اراک است که با نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، 300 نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت (WHOQOL-BREF) و مقیاس مقبولیت اجتماعی بومی‌سازی شده بود. داده‌ها با آزمون‌های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد میان کیفیت زندگی کلی و مقبولیت اجتماعی زنان شاغل رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (p<0.01). ابعاد اقتصادی و حمایت اجتماعی بیشترین تأثیر را در تبیین مقبولیت اجتماعی داشتند. نتایج حاکی است ارتقای شرایط کاری، بهبود امنیت شغلی و تقویت شبکه‌های حمایتی می‌تواند به افزایش جایگاه اجتماعی و پذیرش زنان شاغل بینجامد. این نتایج، ضرورت سیاست‌گذاری‌های اجتماعی و برنامه‌ریزی شهری مبتنی بر ارتقای کیفیت زندگی زنان را برای تقویت سرمایه اجتماعی و کاهش تبعیض جنسیتی برجسته می‌کند.