فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نابرابری اقتصادی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های کلان‌شهری، پیامدهای گسترده‌ای بر توسعه پایدار، عدالت اجتماعی و انسجام شهری دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی و شناسایی عوامل مؤثر بر نابرابری اقتصادی میان شهروندان تهران انجام شده است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و رویکرد آن ترکیبی است؛ داده‌های کمی از طریق پرسش‌نامه ساختاریافته و داده‌های کیفی با مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. جامعه آماری شامل خانوارهای مناطق ۲۲‌گانه تهران است که با نمونه‌گیری طبقه‌ای–تصادفی، ۴۰۰ پرسش‌نامه معتبر جمع‌آوری گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل رگرسیون چندمتغیره و کدگذاری تماتیک انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که متغیرهایی چون تفاوت سطح دسترسی به فرصت‌های شغلی و آموزشی، شکاف درآمدی، تبعیض در بازار کار، تمرکز سرمایه در بخش مسکن و نابرابری در ارائه خدمات شهری، نقش تعیین‌کننده‌ای در تشدید فاصله طبقاتی دارند. همچنین، مهاجرت‌های درون‌شهری و سیاست‌های ناکارآمد در حوزه مسکن، موجب تمرکز فقر در مناطق پیرامونی شده و شکاف اقتصادی را عمیق‌تر کرده است. نتایج کیفی حاکی از آن است که احساس بی‌عدالتی و کاهش سرمایه اجتماعی، پیامدهای مستقیم این نابرابری‌ها محسوب می‌شوند. بر اساس تحلیل نهایی، ترکیب عوامل ساختاری (مانند سیاست‌های اقتصادی و برنامه‌ریزی شهری)، نهادی (مانند ضعف نظام مالیاتی) و فردی (نظیر سطح تحصیلات و مهارت شغلی) در شکل‌گیری این وضعیت مؤثر است. این مطالعه پیشنهاد می‌کند سیاست‌گذاران شهری با اصلاح نظام توزیع درآمد، تقویت آموزش و مهارت‌آموزی، و توسعه متوازن خدمات شهری، زمینه کاهش نابرابری اقتصادی در تهران را فراهم آورند. نتایج تحقیق می‌تواند به‌عنوان مبنای تصمیم‌گیری در برنامه‌ریزی شهری و طراحی راهبردهای عدالت‌محور در مدیریت کلان‌شهر تهران مورد استفاده قرار گیرد.