ارزیابی تنوع ژنتیکی و وراثت‌پذیری صفات اگرومورفولوژیک در لاین‌های امیدبخش نخود تحت شرایط نرمال رطوبتی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

3 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سنندج، ایران

4 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

doi
10.22084/ppt.2018.7600.1435
چکیده

وجود تنوع و انجام گزینش، لازمه و اساس برنامه‌های به‌نژادی می‌باشند. اهداف این پژوهش شامل ارزیابی تنوع ژنتیکی، گروه‌بندی لاین‌های نخود، شناسایی صفات مرتبط با عملکرد دانه و برآورد وراثت‌پذیری آن‌ها بود. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 92 - 1391 انجام شد. ژنوتیپ‌ها از نظر کلیه صفات دارای تفاوت معنی‌دار (p<0.05) بودند و در هر چهار ناحیه بای پلات توزیع شدند که این بیانگر وجود تنوع ژنتیکی بالا در بین آن‌ها می‌باشد. وراثت‌پذیری عمومی صفات از 17/60 درصد، برای صفت ارتفاع بوته، تا 80/94 درصد، برای صفت وزن صد دانه، برآورد شد. سه مؤلفه اول، دوم و سوم به‌ترتیب به‌عنوان "مؤلفه عملکرد و اجزاء عملکرد"، "مؤلفه رشد رویشی یا بنیه گیاه" و "مؤلفه توانایی حفظ آب در گیاه" نام‌گذاری شدند که در مجموع 3/73 درصد از تغییرات کل داده‌ها را توجیه نمودند. چهار عامل اصلی نیز به‌ترتیب تحت عنوان "عامل عملکرد و اجزاء عملکرد"، "عامل افزایش طول دوره زایشی"، "عامل توانایی حفظ آب در گیاه" و "عامل افزایش طول دوره رویشی"، در مجموع 9/80 درصد از تغییرات کل داده‌ها را توجیه کردند. تجزیه خوشه لاین‌ها را در چهار گروه مجزا قرار داد به‌طوری‌که این گروه‌بندی به‌طور صد در صد توسط تجزیه تابع تشخیص نیز تأیید شد. لاین‌های خوشه اول و سوم از نظر صفات عملکرد و اجزاء عملکرد، به‌ترتیب کم‌ترین و بیش‌ترین میانگین را به خود اختصاص دادند که می‌توان از تلاقی این لاین‌ها، جهت ایجاد تنوع در ژرم‌پلاسم جدید استفاده کرد.