فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از چالش ­برانگیزترین موضوعات مثنوی معنوی، تأخیرِ به وجود آمده در سرودن دفتر دوم است. بسیاری از محققان به تبع افلاکی، فوت همسر حسام ­الدین و بی­ انگیزگی مولوی را از مهم­ترین عوامل این تأخیر دانسته­ اند، اما برخی از محققان در این نظریه نه چندان معقول تشکیک کرده، نظرات ارزشمندی ارائه کرده­اند. در این مقاله به روش تحلیلی- توصیفی به یکی از عوامل این تأخیر که مورد توجه قرار نگرفته، پرداخته شده­ است. پس از مرگ صلاح ­الدین، بعضی از امور مولوی و مریدان به حسام ­الدین واگذار می­شود، اما بنا به دلایلی ایشان رسماً به عنوان خلیفه برگزیده نمی­شود. حسام­الدین با اصرار از مولوی درخواست داشته که خلیفگی او را رسماً اعلام کند، اما ظاهراً مولوی عجله­ ای برای چنین انتسابی ندارد. این تعلیق، رنجش حسام‌الدین را در پی داشته است. در ابیات پایانی دفتر اول، دلگیری و رنجش حسام­ الدین به اوج می­رسد و ظاهراً مولوی او را از خود می­راند. این جدایی و قهر، دو سال به طول می­انجامد تا اینکه حسام ­الدین رسماً خلیفه مولوی می­شود و کتابت دفتر دوم را از سر می­گیرد. دلایل برون و درون متنی، این مطلب را تبیین و تأیید می­کند.