مقایسۀ تحلیلی چگونگی روایت زندگی جلالالدین خوارزمشاه در متون تاریخنگارانه و ادبی (بازنمایی روایت نبرد سند، 618 قمری)
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22054/ltr.2022.66093.3516چکیده
در متون تاریخی میتوان ردپای شخصیتهای تاریخی ای را پیدا کرد که از حیث کنش و ویژگی های شخصیتی به قهرمانان رمانسها نزدیک شدهاند. نویسندگان این متون نهایت تلاش خود را برای واقعی جلوه دادن این حوادث به کار بسته اند. یکی از این شخصیت ها جلالالدین خوارزمشاه است. «نبرد سند» در زندگی این قهرمان در متون تاریخنگارانه و ادبی بسیار متفاوت روایت شده است. روایتهای ادبی این رویداد از دل متون تاریخنگارانه شکل گرفته است. هدف نویسندگان این پژوهش بررسی مقایسهای روایتهای متون تاریخنگارانه و ادبی از سدۀ هفتم تا دورۀ معاصر در بیان واقعۀ «نبرد سند» در بستر مطالعات روایت شناسی است. براساس نتایج پژوهش، در میان روایتها، اثر ابن اثیر بهدلیل باورپذیری، منطقی بودن روایتها و بیطرف بودن مورخ به واقعیت نزدیکتر، اما روایتهای نسوی و جوینی به دلیل باورپذیری کمتر و تناقض در روایتها، ادبیتر و در بخشی از روایتها جلالالدین به قهرمان رمانسها نزدیک شدهاست؛ این روایت ها، مرجع اصلی نویسندگان و شاعران دورههای بعد برای خلق اشعار، منظومهها و رمانهای تاریخی واقع شدهاند.