بررسی تحلیلی سفرهای ناصرالدین شاه قاجار به عثمانی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری تاریخ اسلام، پژوهشگر آزاد، استاد مدعو دانشگاه شهرکرد، شهرکرد- ایران

2 عضو هئیت‌علمی گروه تاریخ دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، تهران - ایران

doi
10.22034/hfr.2025.532917.1538
چکیده

یکی از تحولات عصر ناصری که در توسعه روابط و هم‌گرایی سیاسی و مذهبی میان دو کشور ایران و عثمانی اثرگذار بود، سفرهای شاه، شاهزادگان و مقامات عالی‌رتبه سیاسی ایران به عثمانی با هدف حج‌گزاری، زیارت عتبات و یا سیروسیاحت و نیز دیدار و گفت‌وگوی آنان با سلطان و مقامات بلندپایه آن کشور بود. پژوهش حاضر زمینه‌ها و چگونگی دو سفر ناصرالدین شاه به عثمانی و نتایج و پیامدهای آن را با رویکرد توصیفی- تحلیلی بررسی می‌کند. پرسش اساسی در پژوهش حاضر این است که سفرهای پادشاه قاجار به قلمرو عثمانی با چه پیش‌زمینه‌ها و اهدافی صورت گرفت و چه پیامدهایی در عرصه روابط ایران با عثمانی داشت؟ بر اساس یافته‌های این پژوهش فراهم شدن زمینه مذاکره و گفت‌وگو، کاهش خصومت و درگیری مذهبی، ساماندهی نسبی روابط تنش‌آمیز میان دو کشور، رفتار همراه با احترام مقامات عثمانی با شاه ایران و انجام تشریفات رسمی استقبال از وی، مذاکرات ناصرالدین شاه با سلطان و بلندپایگان عثمانی و سفرای کشورهای خارجی مقیم اسلامبول، آشنایی پادشاه ایران با مظاهر جدید تمدنی و فرهنگی و نیز فراهم شدن زمینه اتحاد و هم‌گرایی سیاسی و مذهبی اسلامی میان ایران و عثمانی از جمله مهمترین پیامدهای این سفرها بوده است.