تاثیر روسیه در کنشگری سیاسی ایرانیان (مطالعه موردی: نهضت تنباکو و جنبش جنگل)

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی واحد رشت دانشگاه آزاد اسلامی، رشت -ایران

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران - ایران

doi
10.22034/hfr.2025.523707.1530
چکیده

پس از شکست ایران در جنگ با روسیه و پذیرش قراردادهای تحمیلی و از دست رفتن بخش‌هایی مهم از سرزمین کشورمان، روسیه به گسترش نفوذ خود در ایران مبادرت کرد. بعد از آن، دو رویداد مهم تاریخی؛ نهضت تنباکو و جنبش جنگل فرصتی بود تا روسیه از مقاومت مردم و کنش جمعی آنها در راستای گسترش و نفوذ خود استفاده کند. پرسش بنیادی پژوهش حاضر این است که روسیه با چه اقداماتی از کنش جمعی مردم ایران در نهضت تنباکو و جنبش جنگل به نفع خود استفاده کرده است؟ برمبنای فرضیه این پژوهش به نظر می‌رسد که روسیه با بهره‌برداری از کنش جمعی و مقاومت جامعه ایرانی در مقاطع مهم تاریخی نظیر همین جنبش‌های یاد شده، در راستای کاهش نفوذ انگلیس و گسترش مناطق تحت نفوذ خود استفاده می‌کرد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که روسیه در این دو دوره تاریخی موفق شد تا نفوذ سیاسی، اقتصادی و حتی فرهنگی خود را در ایران افزایش دهد. روش پژوهش حاضر تاریخی- تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای است