فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خوانش میراث کهن فارسی و به ویژه روایت­ های تاریخی در پرتو نظریه­ های شناختی مانند نظریۀ جهان متن، امری بایسته است؛ زیرا رویکردهای علمی جدید، فضایی برای شناخت دقیق و کشف زوایای پنهان متون فراهم می­کند. در این جستار با روش تحلیلی- توصیفی نظریۀ جهان متن را در بررسی ساخت روایی جلد نخست تاریخ جهانگشای جوینی به­ کار بستیم و به این نتیجه رسیدیم که فراوانی گزاره­ های توصیف شخصیت­ ها نسبت به گزاره­ های توصیف صحنه­ ها بیشتر است. همچنین به علت کم بودن جهان‌های زیرشمول اشاره­ای، خواننده چندان در فضاهای زمانی و مکانی متفاوت در یک روایت سیر نمی­کند. جهان‌های متنی را که به لحاظ متغیرهای زمانی و مکانی از جهان متن اولیه متمایزند، تجربه و مفهوم­ سازی نمی­کند و در نهایت اشاره­گرهای زمانی نسبت به اشاره­ گرهای مکانی در این متن دقیق ­تر نیست. جهان‌های زیرشمول نگرشی و معرفت‌شناختی به دلیل عدم‌تغییر زاویه دید توسط راوی در تاریخ جهانگشای کم است و بیشتر روایت­ ها از زبان جوینی گزارش می­شود.