تأملی بر فرآیند فردیت در اشعار شفیعی کدکنی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.22054/ltr.2021.55698.3182
چکیده

براساس نظریه یونگ، سیر خویشتن­ یابی یا فرآیند فردیت با یک نیاز روحی یا تضاد درونی در شخص آغاز می­شود؛ در این فرآیند، سازماندهی در میان کهن ­الگوها وظیفه کهن الگوی «خود» است که اگر بتواند وحدت و یگانگی میان کهن­ الگوهای دیگر ایجاد کند، فرد به رشد روانی می­رسد و سرانجام شناخت  زوایای پنهان درون به خودآگاهی و تمامیت فردی منجر می­شود. با رشد فردیت، شخص از تمامیت فردی به پیوستگی با جهان و در مرحله بعد یگانگی با کیهان می­رسد و صاحب اندیشه جهانی می­شود. در این پژوهش، اشعار محمدرضا شفیعی­ کدکنی از نظرگاه مراحل خویشتن­ یابی طبق نظریه یونگ بررسی شده است. دستاورد پژوهش نشان می­دهد که کهن­ الگوهای آنیما، سایه، پیر دانا، مرگ و تولد دوباره و قهرمان در مراحل خویشتن­ یابی در اندیشه او وجود دارد و با «منِ خودآگاه» هماهنگ شده است، کهن­ الگوی «خود» نیز با تمامی آن‌ها سازگار است. شفیعی­ کدکنی با گذر از لایه­ های درونی خویشتن، سیر فردیت و رشد روانی را سپری کرده، پس از خودآگاهی و پیوستگی با جهان به یگانگی با کیهان رسیده است.