اثر نوع ریزنمونه و ترکیبات مختلف تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی روی باززایی مستقیم و غیرمستقیم گیاه استویا (Stevia rebaudiana) در شرایط درون‌شیشه‌ای

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

2 استادیار، پژوهشکده ژنتیک و زیست‌فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

4 دانش‌آموخته کارشناسی گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

5 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

doi
10.22084/ppt.2018.6579.1380
چکیده

Stevia rebaudiana گیاهی دارویی متعلق به خانواده Asteraceae می‌باشد. این تحقیق به‌منظور بهینه‌سازی کالوس‌زایی و ساقه‌زایی این گیاه در شرایط درون‌شیشه‌ای صورت پذیرفت. ریزنمونه‌های برگ، نوک ساقه، گره با دو برگ و گره بدون برگ از گیاهچه‌های استریل رشد یافته در محیط درون‌شیشه‌ای جداسازی شده و در شرایط استریل به محیط‌کشت‌های حاوی هورمون‌های شامل BAP ( 1/0، 5/0 و 2 میلی‌گرم در لیتر) به تنهایی یا در ترکیب با 5/0 میلی‌گرم در لیتر IBA و TDZ (1/0، 5/0 و 2 میلی‌گرم در لیتر) به‌تنهایی یا در ترکیب با 5/0 میلی‌گرم در لیتر IBA و محیط‌کشت MS بدون هورمون کشت شدند. از میان ریزنمونه‌ها، ریزنمونه برگ بالاترین درصد کال‌زایی را داشته و در کل ریزنمونه‌ها بالاترین حجم کالوس تولید شده مربوط به بافت برگ در تیمار 1/0 میلی‌گرم در لیتر TDZ بود. بیش‌ترین تعداد ساقه تولید شده از ریزنمونه‌ها در بافت گره بدون برگ، در تیمار 2 میلی‌گرم در لیتر BA به‌همراه 5/0 میلی‌گرم در لیتر IBA مشاهده شد. بیش‌ترین طول ساقه مربوط به بافت نوک ساقه در تیمار 1/0 میلی‌گرم در لیتر BA به‌همراه 5/0 میلی‌گرم در لیتر IBA و کم‌ترین میزان آن نیز در همین بافت و در تیمار 2 میلی‌گرم در لیتر TDZ به همراه 5/0 میلی‌گرم در لیتر IBA به‌دست آمد. باززایی غیرمستقیم تنها در بافت برگ در تیمار 5/0 میلی‌گرم در لیتر TDZ به‌همراه 5/0 میلی‌گرم در لیتر IBA مشاهده شد. بالاترین میزان ریشه‌زایی با کشت ساقه‌های باززایی شده روی محیط‌کشت MS حاوی 1/0 میلی‌گرم در لیتر IBA به‌دست آمد.