بازتاب اقدامات نظامی و دیپلماتیک روسیه در ایران از منظر روزنامه جنگل (طی سال‌های 1299-1296ش.)

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی، تهران- ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ انقلاب اسلامی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی، تهران- ایران

doi
10.22034/hfr.2025.232489
چکیده

تاریخ روابط خارجی ایران و روسیه برگی مهم در تاریخ معاصر ایران است. این روابط از دوره صفویه آغاز شد و در دوره قاجاریه به اوج خود رسید و تحت تأثیر چند عامل کلیدی سیاسی، ایدئولوژیک و استعماری قرار گرفت. مطبوعات در تاریخ معاصر ایران، ایفاگر نقشی مؤثر در تغییرات و دگرگونی‌های سیاسی و اجتماعی بودند و همچنین به‌عنوان یکی از تنهاترین رسانه آن دوره محسوب می‌شدند. در گیلان روزنامه رواج داشت و روزنامه جنگل، روزنامه‌ای منتشره در گیلان بود که تریبون رسمی نهضت جنگل به شمار می‌آمد و از منابع اصلی شناخت افکار رهبران جنبش جنگل و هیئت اتحاد اسلام بود. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و بررسی محتوای روزنامه جنگل در پی آن است که با معرفی و بررسی این روزنامه به بازتاب اقدامات نظامی و دیپلماتیک روسیه در ایران بپردازد. یافته‌های پژوهش حاضر بیانگر آن است که روزنامه‌ جنگل در شماره‌های مختلف خود به اوضاع سیاسی ایران و نقد آن می‌پرداخت و یکی از موضوعاتی که این روزنامه دنبال می‌کرد، سیاست کشورهای خارجی در ایران است. روسیه همواره در تاریخ معاصر ایران تأثیرگذار بود و این روزنامه رویکردی دوگانه‌ به روسیه دارد؛ رویکرد اول انتقاد از رفتار روسیه تزاری به خاطر نقض بی‌طرفی ایران و صدمات وارده به ایران است و رویکرد دوم نگاهی مثبت به روسیه بلشویکی است که دیگر سیاست‌های استعماری خود را دنبال نمی‌کند و به دنبال آزادی مردم ایران است.