بررسی نقش و اهداف طراحان خارجی و عوامل اجرایی داخلی در کودتای 28 مرداد 1332

نویسندگان

1 استادیار تاریخ انقلاب اسلامی، گروه معارف اسلامی دانشکده اللهیات و معارف اسلامی دانشگاه ایلام، ایلام- ایران

doi
10.22034/hfr.2025.232491
چکیده

کودتای 28 مرداد 1332 سرمنشاء بسیاری از حوادث تاریخی در ایران شمرده می­شود، زیرا دوره جدیدی از استبداد را در کشور رقم زد و راه سیطره بیگانگان را بر سرنوشت سیاسی ایران هموار نمود. با توجه به این امر، پژوهش حاضر با دیدگاهی تاریخی در صدد است تا از یک­سو نقش و اهداف طراحان و عوامل خارجی و ازسوی دیگر عوامل اجرایی داخلی را با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و بهره­گیری از منابع کتابخانه­ای، مطبوعاتی و اسنادی مورد واکاوی قرار دهد. یافته­های پژوهش با طرح این سؤال که هدف از طرح نقشه کودتا توسط عاملین آن چه بود و آنان چگونه نقشه خود را در ایران به اجراء درآوردند؟ بر این مبنا استوار است که هدف انگلستان دستیابی مجدد به منافع نفتی، ملی­زدایی از صنعت نفت و بازگردانیدن قدرت و سلطه از دست­رفته بود و هدف ایالات متحده آمریکا جلوگیری از گسترش خطرکمونیست و به دست­ آوردن سهمی از نفت ایران بود. آنها با بهره­گیری از شرایط بحرانی سیاسی- اقتصادی جامعه ایران و کمک شبکه‌های جاسوسی خود، اقدام به عملیات مخفیانه و جلب توده­های ناراضی برای اجرای طرح کودتا کردند.