بازنمایی مبارزات مردم محلی جنوب ایران و استعمار غربی (مطالعه موردی: مبارزات و اقدامات میرمهنای بندر ریگی در روایت نادر ابراهیمی)

نویسندگان

1 دکترای ایران دوره اسلامی از دانشگاه تهران و پژوهشگر مستقل

doi
10.22034/hfr.2024.228827
چکیده

میرمهنّای بندر ریگی از حکام محلی ساکن جنوب ایران هم‌زمان با دوره حکمرانی کریم‌ خان زند است که چهره‌هایی متفاوت و گاه متناقض از او در تاریخ‌نگاری، تاریخ‌پژوهی و ادبیات فارسی ارائه شده است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف در صدد است تا با محوریت‌بخشی به شخصیت میرمهنّا در رمان «بر جاده‌های آبی سُرخ» نوشته نادر ابراهیمی به چرایی تفاوت روایت در زبان تاریخی و ادبی در این کتاب پاسخ دهد، اهداف نویسنده را بررسی کند و پیامدهای این نگرش‌های متفاوت را بر ذهنیت جمعی ایرانیان مورد بررسی و مداقه قرار دهد. فرضیه تحقیق حاضر این است که میرمهنّا، تحت‌تأثیر نگرش ایدئولوژیک، ضد استعماری و تا حدی ملّی‌گرایانه نادر ابراهیمی در شرایط پس از پیروزی انقلاب 1357، از شخصیتی عادی و محلی که در چارچوب سنت‌های دنیای قدیم در راستای کسب قدرت به رویارویی با همتایان ایرانی و غیرایرانی‌اش می‌پرداخت، در یک روند معنادار و قابل تأمل به شخصیتی  ملّی با رویکردی ضد استعماری تبدیل شد و به عنوان قهرمان به جامعه ایرانی معرفی گردید؛ فرضیه‌ای که در تحقیق حاضر به اثبات می‌رسد.میرمهنّای بندر ریگی از حکام محلی ساکن جنوب ایران هم‌زمان با دوره حکمرانی کریم‌ خان زند است که چهره‌هایی متفاوت و گاه متناقض از او در تاریخ‌نگاری، تاریخ‌پژوهی و ادبیات فارسی ارائه شده است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف در صدد است تا با محوریت‌بخشی به شخصیت میرمهنّا در رمان «بر جاده‌های آبی سُرخ» نوشته نادر ابراهیمی به چرایی تفاوت روایت در زبان تاریخی و ادبی در این کتاب پاسخ دهد، اهداف نویسنده را بررسی کند و پیامدهای این نگرش‌های متفاوت را بر ذهنیت جمعی ایرانیان مورد بررسی و مداقه قرار دهد. فرضیه تحقیق حاضر این است که میرمهنّا، تحت‌تأثیر نگرش ایدئولوژیک، ضد استعماری و تا حدی ملّی‌گرایانه نادر ابراهیمی در شرایط پس از پیروزی انقلاب 1357، از شخصیتی عادی و محلی که در چارچوب سنت‌های دنیای قدیم در راستای کسب قدرت به رویارویی با همتایان ایرانی و غیرایرانی‌اش می‌پرداخت، در یک روند معنادار و قابل تأمل به شخصیتی  ملّی با رویکردی ضد استعماری تبدیل شد و به عنوان قهرمان به جامعه ایرانی معرفی گردید؛ فرضیه‌ای که در تحقیق حاضر به اثبات می‌رسد.