بررسی نقش تاریخی خلیج فارس در توسعه مناسبات تجاری ایران و شرق آفریقا

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ‌ارشد پیوسته معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق(ع)، تهران- ایران

2 دانشیار گروه روابط بین‌الملل و مطالعات منطقه‌ای دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق(ع)، تهران- ایران

3 دانشجوی کارشناسی ‌ارشد پیوسته معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق(ع)، تهران- ایران

doi
10.22034/hfr.2024.228817
چکیده

بنادر ایران در سواحل خلیج‌ فارس از دیرباز به‌عنوان کانون راهبردی در ارتباطات تجاری میان سه قاره اروپا، آسیا و آفریقا نقش کلیدی ایفاء کرده‌اند. این موقعیت ژئواکونومیک خاص همراه با پیوندهای فرهنگی میان ایران و کشورهای شرق آفریقا بستری مناسب برای تبادلات تجاری و اقتصادی فراهم آورده است. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی جایگاه تاریخی خلیج ‌فارس در توسعه مناسبات تجاری ایران و شرق آفریقا است. این پژوهش همچنین به تحلیل نقش کنونی خلیج ‌فارس در تقویت روابط اقتصادی و بهره‌برداری از ظرفیت‌های بالقوه این منطقه پرداخته است. سؤال اصلی پژوهش عبارت است از اینکه خلیج ‌فارس چه نقشی از گذشته تاکنون در توسعه مناسبات تجاری ایران و شرق آفریقا ایفاء کرده و نقاط قوت و ضعف این روابط چه بوده است؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که خلیج ‌فارس همواره به‌عنوان کانون استراتژیک در تجارت میان ایران و شرق آفریقا عمل کرده و بر توسعه روابط اقتصادی و فرهنگی دو طرف تأثیر زیادی گذاشته است. این پیوندها به‌ویژه در دوران معاصر با استفاده از موقعیت ژئواکونومیک ایران در کریدور شمال- جنوب و مسیرهای ترانزیتی آسیای میانه و دریای خزر، فرصتی مناسب برای گسترش تبادلات تجاری میان ایران و کشورهای شرق آفریقا فراهم می‌آورد. بنابراین، بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های خلیج ‌فارس می‌تواند در تقویت دیپلماسی اقتصادی ایران و گسترش نفوذ آن در منطقه شرق آفریقا نقش به سزایی ایفاء کند.