فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیکرگردانی یا ترنسفورم به تغییر ماهوی شخصیت انسانی یا غیرانسانی بر اثر نیرویی فرازمینی اطلاق می‌شود. مقالۀ حاضر بر آن است که این استحالۀ ماهوی شخصیت‏ های قصه ‏های عامه را در چهارچوب نظریۀ روایت‏شناسی کلود برمون مورد بررسی قرار دهد. کلود برمون در طبقه ‏بندی نقش شخصیت در روایت داستانی، شخصیت‏ های «کارگزار» و «کارپذیر» را براساس بسط نظریۀ تقابل دوگانۀ لوی استروس در مورد شخصیت ‏های کنش‌گر مورد نظر ساخت‌گرایان مطرح کرد. کارگزار در قصه، نقشی فعال، مؤثر و پویا دارد و نقطۀ مقابل آن، کارپذیر دارای نقشی منفعل و تأثیرپذیر است. پژوهش حاضر برآن است به این پرسش پاسخ دهد که براساس نظریۀ برمون، پیکرگردانی در قصه ‏های عامه، چگونه می‏تواند منجر به تغییر کارکرد شخصیت شود و به تبع آن، جایگاه و نقش شخصیت را در قصه از کارگزار به کارپذیر و یا برعکس دگرگون سازد؟ این پژوهش از طریق گردآوری منابع به روش کتابخانه‏ای و به شیوۀ توصیفی-تحلیلی قصد دارد با استدلال‏ های خود به این نتیجه برسد که به طور مشخص در چهار قصۀ برگزیده از ادب عامه شامل «بلبل سرگشته»، «ماه‏پیشانی»، «نمکی» و «چل‏گیس» که به عنوان نمونه ‏های مورد پژوهش انتخاب شده‏اند، پیکرگردانی سبب می‏شود که شخصیت داستانی، پس از استحاله در طول قصه از لحاظ تأثیرپذیری از کنش دگرگون شود، کنش ‏های جدیدی خلق کند و یا از کنش‏ های جدید متأثر شود و در نتیجۀ آن از کارگزار به کارپذیر و یا از کارپذیر به کارگزار تغییر جایگاه بدهد.