ابعاد فرهنگی و اجتماعی زندگی ایرانیان عصر ناصری از دیدگاه سفرنامه ساموئل بنجامین

نویسندگان

1 استادیار گروه ایرانشناسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه میبد، میبد- ایران

2 کارشناسی ارشد تاریخ ایران‌اسلامی، تهران- ایران

doi
10.22034/hfr.2024.223041
چکیده

سفرنامه‌ها به‌عنوان منبعی معتبر، بازتاب ویژگی‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و مذهبی زمانه‌ خود هستند و از سفرنامه‌ها می­‌توان به آداب و رسوم و فرهنگ جاری آن مقطع تاریخی پی برد. ساموئل گریین ویلر بنجامین، اولین سفیر ایالات متحده آمریکا در عصر ناصرالدین شاه قاجار بود که مشاهدات خود را از ایران در سفرنامه­ای با عنوان: "ایران و ایرانیان" منتشر کرده است. پژوهش حاضر در جستجوی پاسخ به این سؤال است که از منظر بنجامین به عنوان سفیر آمریکایی چه مسائلی در ابعاد زندگی اجتماعی و فرهنگی ایرانیان برجسته و مهم است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این سفرنامه‌نویس دارای نگاهی تا حد زیاد بی‌طرف، پرسشگر و همدلانه بوده و از هرگونه دید بالا به پائین نسبت به عموم مردم ایران پرهیز کرده است و حتی حجم نیکویی و از خودگذشتگی ایرانیان را برای مردم غرب غیرقابل درک توصیف می‌کند. وی در کتاب خود ابعاد گوناگون زندگی اجتماعی و فرهنگی ایرانیان عصر ناصری را مورد ارزیابی قرار می‌دهد و به موضوعاتی از قبیل مذهب، فرهنگ، کنش‌های اجتماعی و آداب و رسوم مردم اشاره می‌کند. پژوهش پیشِ‌رو با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای، به‌ویژه سفرنامه‌ بنجامین سعی نموده تا تحلیل وی را از منش، رفتار و خصوصیات اجتماعی- فرهنگی مردم ایران در عصر ناصری مورد بازکاوی قرار بدهد