در جستجوی رویکردی ایرانی به تعریف تجاوز بازخوانی تلاش نافرجام فریدون آدمیت در سازمان ملل متحد (۱۹۵۴-۱۹۵۳م.)
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق عمومی و بینالملل دانشکده حقوق دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم- ایران
doi
10.22034/hfr.2024.223043چکیده
ایران به عنوان دولتی قربانی تجاوز از دهه پنجاه میلادی در چارچوب سازمان ملل متحد در روند تعریف تجاوز فعال بوده است. با این حال، مواضع این دولت در فرایند مذاکرات تعریف تجاوز در مجمع عمومی سازمان ملل متحد کمتر مورد توجه نویسندگان قرار گرفته است. مطالعه اسناد مجمع عمومی بیانگر آن است که تلاش نماینده ایران، فریدون آدمیت در نخستین کمیته ویژه تعریف تجاوز در سال ۱۹۵۳م. و موضعگیریهای او در کمیته ششم مجمع عمومی در سال ۱۹۵۴م. در موضوع تعریف تجاوز با توجه به ارتباط با نهضت ملی ایران و حوادث پس از آن حائز اهمیت ویژه است. این مقاله با مطالعه اسناد سازمان ملل متحد به دنبال صورتبندی نحوه کنشگری ایران در روند تعریف تجاوز در سازمان ملل متحد است. در این مسیر، در نوشتار حاضر دو فعالیت دولت ایران، نخست در زمینه تلاش برای درج تجاوز اقتصادی و پس از آن، ارائه فرمولی برای تعریف تجاوز بر اساس اسناد و به روش توصیفی- تحلیلی و به صورت کتابخانهای مورد بررسی قرار گرفته است. در کمیته ویژه تعریف تجاوز، نماینده ایران کوشید تا با گسترش مفهوم تجاوز، امر تجاوز اقتصادی، فشارها و تحریمهای اقتصادی را در این مفهوم وارد کند. افزون بر این در کمیته ششم مجمع عمومی، نماینده ایران با همراهی نماینده پاناما، فرمولی برای تعریف تجاوز پیشنهاد کرد. این مقاله، به دنبال پاسخ به دو پرسش اساسی است: نخست اینکه موضوع تجاوز اقتصادی چه جایگاهی در کنشگری ایران در کمیته ویژه تعریف تجاوز به نمایندگی آدمیت داشته است؟ و دوم اینکه فرمول پیشنهادی ایران برای تعریف تجاوز، حائز چه ویژگیهایی بود و به چه دلایلی متروک شد؟