فوکو و تبارشناسی دولت مدرن: حکومتمندی و عبور از چشمانداز حقوقی به دولت
نویسندگان
1 هیأت علمی دانشگاه شیراز
2 هیأت علمی دانشگاه شیراز
3 هیات علمی دانشگاه شیراز
4 دانشجوی دگتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22099/jls.2021.39853.4289چکیده
میشل فوکو از سال 1976 به بعد به طور مفصل شروع به بررسی دولت و قدرت دولتی ذیل تبارشناسی دولت مدرن کرد. او در مقابله با نگاههای خطی و تمرکزگرایانه به قدرت که آنرا به عنوان چشمانداز حقوقی به قدرت حاکمه مدنظر قرار میداد، مفهوم حکومتمندی را ابداع کرده تا با غوطه خوردن در تاریخ، به ریشههای متکثر، متعارض و غالبا پنهان گفتمانها، رویهها و نهادهای موجود اشاره کند. اما از آنجایی که فوکو به صورتی بسیار پراکنده و در میان نوشتجات و سخنرانیهای مختلف خود به این موضوع پرداخته است، متنی منسجم در این زمینه وجود ندارد. از اینرو، هدف این پژوهش بررسی منسجم سه تبار دولت مدرن یعنی قدرت شبانی، مصلحت دولت و لیبرالیسم بوده تا مشخص شود که فوکو چگونه با اتخاذ رویکردی متفاوت به ترتیبات قدرت، از چشمانداز حقوقی عبور کرده و بنیانی جدید به منظور مطالعه دولت ایجاد میکند. این چشمانداز که دست به بررسی تبارهای دولت مدرن بر اساس مثلث ذهنیتها، عقلانیتها و فناوریهای حکومتی زده، باعث میشود تا مفهوم دولت به عنوان پدیدهای متکثر، چندزمانه و ترکیبی از فنون سیاسی متعدد و سبکهای مختلف حکومت درک گردد. تبارشناسی دولت مدرن از این دیدگاه، می-تواند جایگزین نظریاتی شود که با اتخاذ چشمانداز خطی، ذاتانگار و غایت محور، اساسا باعث ایجاد تصویری معیوب از تحولات تاریخی میگردند