واکاوی شورش دهلی و سیاست نادر شاه افشار در قبال آن

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه دانشنامه زبان و ادب فارسی در شبه قاره، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران - ایران

doi
10.22034/hfr.2024.218457
چکیده

چکیدهپس از پیروزی نادرشاه بر محمد شاه در 1151ق نادر و سپاهیانش وارد دهلی شدند. گرچه تا یک روز پس از ورود آنها اوضاع این شهر آرام می‌نمود اما در واپسین ساعات روز 11 ذیحجه ناگهان شورشی به وقوع پیوست که دامنة آن به سرعت گسترش یافت. چون تلاش‌های نادر برای آرام کردن اوضاع ناکام ماند، فرمان قتل عام شورشیان را صادر کرد. هدف از این پژوهش، بررسی این رویداد مهم است که با بهره‌گیری از منابع تاریخی و با رویکردی توصیفی- تحلیلی در صدد یافتن پاسخ برای پی بردن به عوامل شورش، سیاست نادر در مواجهه با آن و نقش دولتمردان هندی در بروز یا ممانعت از این واقعه است. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که غافلگیر شدن نادر، عدم توانایی هیئت حاکمة دهلی در کنترل اوضاع، قاطعیت و شدت عمل نادر در مواجهه با شورشیان و بٌعد مسافت هند از ایران، از عوامل مهمی بودند که سبب صدور فرمان نادر شدند که در بحبوحة آن‌، شمار بسیاری از مردم عادی، جان خود را از دست دادند و خسارت‌های سنگین مالی و روانی بر هر دو طرف ایرانی و به‌ویژه هندی وارد آمد.واژگان کلیدی: شورش دهلی، نادر شاه افشار ، محمد شاه ، ایران، هند.