فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از موضوعات بسیار مهم در دانش ایران شناسی که منجر به شناخت بیشتر ابعاد گوناگون اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی ایران در دوره های مختلف تاریخی می شود، بررسی دیپلماسی ایرانی است که متأسفانه دیده‌ایم که در گذشته ایرانشناسان کمتر بدان پرداخته‌اند. حال آن‌که جوامع گوناگون همواره برای حفظ و تحکیم منافع خود ناگزیر از برقراری ارتباط با همسایگان دور و نزدیک خود بوده اند و این روابط بر تمامی عناصر اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و علمی طرفین تأثیر داشته است. در تمدن‌های اولیه مانند ایران، هند، چین و مصر، حتی پیش از شکوفایی فرهنگ یونانی، دیپلماسی از نوع مأموریت موقت رواج داشته است. و رابطه ایران و دولت‌شهرهای یونان در دوران هخامنشی، و ایران و امپراتوری روم هم در دوران اشکانیان و هم ساسانیان، به عنوان دو ابر قدرت جهان باستان، مشهور است. در نتیجه، این امپراتوری ها نیاز به ایجاد و بازنگری یک سیستم دیپلماتیک کارآمد برای رسیدن به بهترین نتایج داشتند. در پژوهش حاضر مبنای کار بر شواهد باستان‌شناسی مرتبط با آداب و تشریفات دیپلماتیک (کتیبه‌ها) و سایر منابع (مکتوب یا شفاهی) قرار گرفت. بر این اساس مجموعه‌ای از آداب تشریفاتی دیپلماتیک در طی بازه‌ی مورد بررسی (هخامنشی تا پایان دوره ساسانی) گردآوری و بر اساس منابع فعلا در دسترس، مشخص شد که حداقل برخی از آداب دیپلماتیک از آغاز در رسوم تشریفاتی دربارهای ایرانی وجود داشته‌ و باقی هم مانده‌اند، منجمله رسم پوشانیدن چهره‌ی فرمانروا/پادشاه از مهمانان و زیردستان خود و سنت دریافت یا دادن پیشکشی و هدایا. اما برخی دیگر از این آداب به‌تدریج یا پدید آمده و یا دچار درگرگونی‌هایی برای بازده‌ی بیشتر شده‌اند، منجمله رسم استقبال و همراهی هیات‌های نمایندگی از سر مرز تا اقامتگاه شاهی. مجموعه‌ی این آداب و رسوم از ابتدا تا انتهای دوره‌ی مورد نظر و پایایی و پویایی آن‌ها، تشریفات دیپلماتیک ایران دوران باستان را شکل می‌داده‌اند.