مؤلفه های معنایی ماده ی «کرم» در قرآن بر اساس معناشناسی ساختاری و رویکردهای تحلیلی - منطقی

نویسندگان

1 استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران

2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری علوم قرآن وحدیث دانشگاه تهران

doi
10.22059/jqst.2017.231091.668846
چکیده

تبیین مؤلفه­های مادۀ «کرم» در پژوهش­های قرآنی از اهمیت خاصی برخوردار است. انبوه پژوهش­های انجام شده در این رابطه، از کرامت و اعتبار و احترامی که انسان به طور ذاتی یا اکتسابی به آن دست یافته است سخن به میان آورده­اند. حال آنکه براساس داده­های معناشناسی و با استخراج همنشین­ها و جانشین­های مادۀ «کرم» و بسامد به کارگیری آن‌ها می­توان دریافت که مفاهیم مادۀ «کرم » در قرآن برمحور مصداق رب قرار گرفته و بنابر این، مؤلفه­های این ماده در قرآن باید بر محور «رب» استخراج و تحلیل گردد. این پژوهش می­کوشد، برمبنای داده­های معناشناسی تاریخی و قومی و به کارگیری معناشناسی ساختاری، به استخراج همنشین‌ها­ و جانشین­های مادۀ «کرم» در قرآن بپردازد و در ادامه با تکمیل داده­های معناشناسی ساختاری با رویکردهای تحلیلی ـ منطقی، علاوه بر کشف معانی مادۀ کرم در قرآن، با دسته­بندی همنشین‌ها­ و جانشین­های این ماده در دو گروه مصادیق و مفاهیم، آن‌ها را تحلیل کند؛ چنانکه در پایان می­توان شرافت، دهش و دوسویه بودن این ارتباط را از مؤلفه‌های معنایی مادۀ «کرم» در قرآن به شمار آورد.