فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در حکمت اشراق، سهروردی علم الهی را به صفت بصر ارجاع می‌دهد و بصر را اصلی‌ترین صفت در ذات حق معرفی می‌کند، به ‌گونه‌ای که سایر صفات ذاتی الهی نیز همچون مانند علم، سمع و نور از آن ناشی می‌شوند. اما او این نظریه را به انسان تعمیم نداده و رابطه میان صفات و ذات انسانی را بررسی نکرده است. این خلأ معرفتی زمانی پررنگ‌تر می‌گردد که بر اساس دیدگاه الهیات بالمعنی‌الاخص، صفات و ذات خداوند ارتباط تساوق دارند و صفات و ذات انسان رابطه تساوی دارند. آیا می‌توان ارجاع تمامی صفات به بصر را به انسان نیز تعمیم داد؟ و چگونه می‌توان این تفاوت را بر اساس مبانی عرفانی و فلسفی حکمت اشراق توضیح داد؟ این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی میان حکمت اشراق و آموزه‌های ادوایته ویدانته، به این پرسش می‌پردازد. شانکره، فیلسوف برجسته ادوایته، شهود بصری را اساسی‌ترین ابزار معرفت می‌داند و نقش بصر را در شناخت به مرتبه‌ای فراتر از حواس ظاهری گسترش می‌دهد. با بهره‌گیری از این رویکرد، مقاله تلاش می‌کند تا نظریه سهروردی را در چارچوب انسان‌شناسی عرفانی ویدانته یی بازبینی کرده و امکان بسط آن به انسان را بررسی کند.