فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در تاریخ ایران، گرجستان و مرکز آن تفلیس همواره نقش مهمی در نحوه‌ی تعامل و ارتباط پادشاهان ایران با منطقه قفقاز و تقابل و درگیری آنها با دول توسعه‌طلبِ هم‌جوار با این سرزمین ایفاء نموده است. سرزمینی که در دوران حاکمیت ضعیف و نفوذ نیم‌بند جانشینان کریم‌خان زند با انعقاد عهدنامه گیورگیوسک در سال1197ق./ 1783م. بین هراکلیوس دوم با کاترین کبیر از پرداخت خراج مقرر به دولت ایران سرباز زد و تحت‌الحمایه روسیه شد. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه‌ی کتابخانه‌ای برآنست تا به چگونگی علل توجه آقامحمدخان قاجار به گرجستان و میزان اعمال نقش وی در واقعه تفلیس بپردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آنست که هرچند فقدان حکومت مرکزی قدرتمند سبب شد تا به پیامدهای احتمالی عهدنامه گیورگیوسک تا تأسیس سلسله قاجاریه توجهی نشود؛ اما زیاده‌خواهی‌ها و اقدامات خودسرانه هراکلیوس، آقامحمدخان آگاه نسبت به جغرافیای تاریخی و فرهنگی ایران را واداشت تا ضمن دنبال نمودن سنت‌های صفویان در لشکرکشی به قفقاز هم حاکمیت ایران بر گرجستان را اعاده نماید و هم مقبولیت و مشروعیت بیشتری برای تاج‌گذاری‌اش کسب نماید. قتل‌و‌عام تفلیس نیز که برخی آن را دستاویزی برای بدنام نمودن آقامحمدخان نموده‌اند؛ بیشتر در سمت دروازه‌هایی که ملیک‌های خمسه و ارمنی قراباغ و متحدان-شان از آن‌ها وارد شدند، صورت گرفت چون نسبت به هراکلیوس و گرجی‌ها کینه در دل داشتند.