مواضع سیاسی و نظامی جوادخان زیاداوغلی قاجار حاکم گنجه درمقابل گرجیان و سیاست استعماری روس ها درقفقاز

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، تهران- ایران

2 دانش آموخته دکترای تاریخ ایران اسلامی دانشگاه تبریز، اردبیل- ایران

doi
10.22034/hfr.2024.218459
چکیده

حکمرانی جوادخان بن شاهوردی خان(حک:1200-1218ق/1786-1804م)،آخرین فرد از خاندان حکومتگر زیاداوغلی قاجار درگنجه، مصادف با آغاز استیلای روس ها برگرجستان و سیاست های استعماری تزار درقفقاز بود. گنجه که به حکم همجواری با گرجستان از ادوار قدیم با حکام گرجی رقابت داشت، از نخستین مناطق مسلمان نشین قفقاز بود که قربانی سیاست توسعه طلبی روس ها گشت. تبیین چالش ها و کنش های سیاسی حاکم گنجه درمواجه با حکام گرجستان و سیاست استعماری روسیه تزاری درمنطقه قفقاز از مسائل این پژوهش است. مقاله حاضر به این سؤال می پردازد که جوادخان درمقابل اقدامات حکام گرجستان و سیاست استعماری روس ها چه رویکردی اتخاذ کرد؟ این پژوهش درنظر دارد که با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با مراجع به منابع اسنادی و تاریخ نگاری روسی، قاجاریه و تاریخ محلی قفقاز سیاست های جوادخان را از دو منظر تعامل و تقابل بررسی نماید. یافته های پژوهش نشان می دهد که جوادخان با عنایت به ضعف قدرت درونی و فقدان حامی مقتدر درایران با اتخاذ سیاست تعامل با روس ها درصدد حفظ حکمرانی خود برآمد. لیکن با براندازی حکام گرجی توسط روس ها و به تبع آن ادعای ارضی به گنجه، سیاست تقابل نظامی در روابط با روس ها را پیش گرفت.