ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی ایرانیان دوره قاجار از منظر سفرنامه آدولفو ریبادنیرا سانچز

نویسندگان

1 گروه تاریخ اجتماعی، پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران ،ایران

2 دانشجوی دکتری تاریخ، پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران ،ایران

doi
10.22034/hfr.2024.213679
چکیده

ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی ایرانیان از منظر مستشرقین و خارجیان که در این مقاله تعبیر به «دیگری» شده، مورد توجه مطالعات تاریخ اجتماعی و فرهنگی است. این سفرنامه‌ها، بدین رو حائز اهمیت‌اند که علاوه بر قابلیت شناخت وقایع گذشته، در فهم بهتر خصوصیات، ویژگی‌ها و آداب و رسوم ملت‌ها که اغلب در فراز و فرود تاریخ از بین رفته‌اند، مورد استناد واقع می‌شوند. سفرنامه آدولفو ریبادنیرا سانچز از این دست منابع در دوره ناصری است که با نام «سفر به قلب سرزمین پارس» باقی است. مطالعه و بررسی این سفرنامه، حاوی مؤلفه‌های متعددی از ویژگی‌های مذهبی، رسوم و سنن، رفتارهای فرهنگی و اشخاص فعال اجتماعی ایران دوره ناصری است. مقاله حاضر بر آن است تا در مقام پاسخ به این سؤال که ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی ایرانیان دوره قاجار از دیدگاه ریبادنیرا سانچز چه بوده؟ محورهای اجتماعی و فرهنگی سفرنامه مذکور و میزان شناخت وی از جامعه ایرانی را مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. روش پژوهش مقاله، توصیفی- تحلیلی بر اساس متن سفرنامه خواهد بود. طبق یافته‌های حاصل از این پژوهش، از نظر آدولفو، ایران از قدرتمندترین نمایندگان تاریخ است، چرا که همیشه آزادانه در قالب جامعه قبیله‌ای زندگی کرده‌اند و در این کشور ضمن اینکه سعی شده تا سنت‌ نسل‌های قبل و اقلیت‌ها حفظ شود، اصول منحصربه‌فرد کشورداری نیز استقرار داشته است.