فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایران در دوره سلطنت فتحعلی شاه قاجار در کانون توجه کشورهای اروپایی قرار گرفت و این مسئله باعث رفت‌وآمد مکرر نمایندگان و سفرای رسمی آن دولت‌ها و همچنین ممالک همجوار به دربار قاجار شد. این روابط گسترده سبب به‌ کارگیری آداب و تشریفات ویژه‌ای برای استقبال، اقامت و پذیرش سفرا در دربار فتحعلی شاه گردید که بخشی از آن، برگرفته از سنت‌های دربار ایران و بخشی نیز با توجه به مقتضیات زمان وضع می‌شد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با هدف بررسی تشریفات و آداب پذیرش سفیران کشورهای خارجی در دربار فتحعلی شاه قاجار انجام‌ شده است و به این سؤال پاسخ می‌دهد که چه تشریفاتی برای پذیرش سفرای خارجی در دربار فتحعلی شاه قاجار رعایت می‌شد و تغییرات آن تحت‌تأثیر چه عواملی بود؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که در دوره آقا محمدخان قاجار، تشریفات و آداب خاصی برای استقبال از سفرا وجود نداشت، اما درباریان فتحعلی شاه با توجه به ‌ضرورت مدیریت مناسبات خارجی کشور و علاقه این پادشاه به تشریفات مجلل و مطول درباری با بهره‌گیری از آداب‌ و رسوم باریابی دربار ایرانی و مقتضیات زمانه، تشریفات و آداب پرطول و عریضی برای استقبال و پذیرش سفرای کشورهای خارجی به کار بستند تا ضمن اجرای آداب دیپلماتیک، عظمت و شکوه پادشاهی ایران را به نمایندگان کشورهای خارجی نشان بدهند. اما مداخله قدرت‌های استعماری در عرصه تشریفات، باعث تغییراتی در شیوه‌های سنتی استقبال شد.