کنشگری دولت رزمآرا در مواجهه با انگلستان و مسئله ملی شدن نفت
نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشگاه تهران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه تهران
doi
چکیده
دوره 9 ماهه نخستوزیری حاجعلی رزمآرا (پنجم تیر تا سیزدهم اسفند سال 1329ش.) از جهاتی مانند ثبات نسبی کابینه، چگونگی مواجهه با مسئله نفت جنوب و نحوه پایان یافتن دوره نخست وزیری از اهمیّت بسیاری برخوردار است. اما نزدیکی زمانی به دوره نخستوزیری دکتر مصدق و مبارزه جبهه ملی ایران در جهت استیفای حقوق نفتی کشور باعث شده است که رزمآرا و دوران مسئولیتش کمتر مورد توجّه قرار بگیرد و خلاء پژوهشی در باره سیاست خارجی دولت رزمآرا ایجاد شود. در پژوهش پیشِرو پرسشی که توسط نویسندگان دنبال میشود، این است که آیا الگوی سیاست خارجی دنبال شده توسط رزمآرا در مسئله نفت با توجه به نقش انگلستان بر اساس درک نوواقعگرایانه از سیاست بینالملل بود؟ سؤالی که دادههای لازم برای پاسخ به آن از طریق مطالعات کتابخانهای بهدستآمده و با روش تاریخی- تطبیقی مورد استفاده قرارگرفته است. در این پژوهش، سیاست خارجی دولت رزمآرا در سه محور: دیدگاه علمی به سیاست خارجی، موازنهگرایی و میل به بقاء یا دوری از خطرپذیری در صحنه بینالمللی مورد بررسی قرار میگیرد و درک ساختاری و واقعگرایانه رزمآرا از نظام بینالملل بهعنوان نتیجه پژوهش ارائه میشود. درکی که تلاش برای کسب حداکثر منافع را به امید افزایش احتمال بقا و ایجاد ثبات کنار میگذارد. فهم واقعگرایانه رزمآرا از نظام بینالملل، همانطور که امکان بقا را برای واحد سیاسی افزایش میدهد، وجوه محافظهکاری در جهت ادامه هژمونی قدرتهای بزرگ را با خود به همراه دارد.
