فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اعطای تابعیت به اشخاص بر اساس اصل خاک (محل تولد شخص مربوطه) قدیمی‌ترین اصل در تدوین قواعد تابعیت در نظام‌های حقوقی بوده است. به نظر می‌رسد که تدوین‌کنندگان قانون مدنی ایران در وضع قواعد و مقررات تابعیت کاملاً تحت تأثیر قانون فرانسه بوده‌ و مقررات تابعیت آن کشور را ترجمه کرده‌اند. قواعد ناظر به تابعیت همچون بسیاری دیگر از مسائل اجتماعی، می‌بایست تابع شرایط فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی هر کشوری وضع شود. دو سؤال اساسی این پژوهش آن است که موارد اشتراک و افتراق در پذیرش گونه‌ها و شیوه‌های مختلف اعمال اصل خاک در نظام حقوقی ایران و کشورهای عضو اتحادیه اروپایی و انگلستان کدام‌ها هستند؟ همچنین بهره‌گیری از کدام شیوه و الگوی اعمال اصل خاک، منافع ملی ایران در حوزه تعیین اتباع را بهتر تأمین می‌کند؟ فرضیه‌ نگارنده آن است که قانون مدنی ایران به تقلید از فرانسه، بسیاری از گونه‌های اعمال اصل خاک را وارد مقررات تابعیت ایران کرده است که قبول برخی از آن‌ گونه‌ها با توجه به شرایط سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی ایران لازم نیست. پژوهش حاضر با اتخاذ روش توصیفی-تحلیلی و با بررسی تطبیقی مقررات تابعیت کشورهای عضو اتحادیه اروپایی، پیشنهاد‌های لازم را جهت استفاده قانون‌گذار در اصلاح قواعد مربوط به اصل خاک در مقررات قانون مدنی ارائه داده است.