فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پس از پایان جنگ دوم بین­الملل با اعطای استقلال به هند از سوی بریتانیا، هند به دو کشور مستقل هند و پاکستان تقسیم شد. این تقسیم در اساس ناشی از اختلافات مذهبی بین هندوها و مسلمان­های شبه‌قاره بود. اختلافات مذهبی در قالب احساسات ناسیونالیستی، پس از جدایی و تشکیل دو کشور نیز رنگ نباخت و زمینه درگیری­های بعدی را فراهم آورد. اختلافات مرزی تاکنون به سه جنگ بزرگ و چندین درگیری کوچک مرزی بین دو کشور انجامیده و همین کشمکش‌ها سرانجام پاکستان را دچار تجزیه کرد. ایران، هم به‌عنوان همسایه و هم به‌عنوان یکی از متحدین بزرگ پاکستان به‌ویژه در دو جنگ بزرگ آخر به سود پاکستان موضع‌گیری نمود. کابوس امنیتی که ایران از ناحیه اتحاد شوروی داشت، به همراه برخی ملاحظات امنیتی که می‌توانست از پیدایش بحران‌های مشابه در مناطق مرزی دو کشور ایران و پاکستان جلوگیری نماید، از جمله علل حمایت ایران از پاکستان به‌شمار می‌رفت. مضاف بر خطری که ایران از ناحیه اتحاد جماهیر شوروی و دولت‌های رادیکال عرب حس می‌کرد، دیپلماسی صلح نیز که از سوی دو کشور به‌ویژه ایران دنبال می‌شد، موجبات درک مشترک دو کشور نسبت به تهدیدهای منطقه‌ای می‌گردید. این مقاله بر آن است تا پیامدهای موضع­گیری ایران در جنگ‌های سه­گانه هند و پاکستان به‌عنوان یک متغیر مستقل بر روابط خارجی ایران و پاکستان در دوره پهلوی دوم را به‌عنوان یک متغیر تابع با رویکرد تحلیل تاریخی بررسی نماید.