دیرینه‌شناسی ستیز قدرت در خاندان‌های شاهی شاهنامه و ایلیاد (با تکیه‌ بر اسطوره‌های فریدون و پریام)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22054/ltr.2021.46190.2809
چکیده

دیدگاه دیرینه‌شناسی فوکو به بررسی گفتمان‌ها می‌پردازد و تأکیدش بر فضای متخاصم گفتمان‌ها، منازعات معنایی و تعیین زمان و مکان است. در بُرهه‌های زمانی و مکانی خاندان‌های شاهی فریدون و پریام، تحت ‌تأثیر خاستگاه‌ها، گفتمان‌هایی بر اساس ستیز برای کسب قدرت پدید آمده‌اند که برخی در فضای متخاصم توانسته‌اند غالب شوند و در منازعات معنایی، معنای خود را تثبیت کنند؛ این مقالة تحلیلی _ ‌توصیفی و تطبیقی به این پرسش که خاستگاه­ها چگونه در کلانْ گفتمان‌های هویت دینی _ سیاسی، هویت سیاسی و هویت شاه که غلبة گفتمانی در دو متن دارند، تأثیر گذاشته‌اند و توانسته‌اند بر هویتِ گفتمان‌های دیگر تأثیر بگذارند، می‌پردازد؛ نتایج پژوهش نشان می­دهد گفتمان‌های غالب از طریق مفصل‌بندی واحدهای گفتمان‌سازیی چون مقدس ‌بودن، تقدیرگرایی و ... هژمونی شده‌اند و با بسامد بالا در رفتاروکردار سوژه‌ها نمود دارند؛ همچنین روابط خاستگاه‌های دین و سیاست به‌عنوان خاستگاه‌های قدرتمند و گفتمان‌ساز از طرفی و هنجارپذیری سوژه‌ها از طرفی دیگر نمایانده ‌شده است.