ارزیابی خودسازگاری، زمان گل‌دهی و خصوصیات مورفولوژیکی برخی از ژنوتیپ‌های بادام برای دستیابی به انتخاب‌های برتر

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

doi
10.22084/ppt.2016.1764
چکیده

بادام یکی از گونه­ های مهم جنس Prunus از نظر اقتصادی می ­باشد. خودناسازگاری یکی از مشکلات مهم و محدودکننده در میزان تشکیل میوه و محصول­ دهی بادام می­ باشد. بنابراین شناسایی ارقام خودسازگار بادام اهمیت ویژه ­ای دارد. از مشکلات دیگر تولید بادام سرمای دیررس بهاره بوده که برای رفع آن باید ارقام دیرگل و مقاوم به سرمای بهاره معرفی کرد. بنابراین، آزمایشات زیر با هدف به‌دست آوردن ارقام خودسازگار و دیرگل برتر روی 90 ژنوتیپ بذری بادام در شهرستان آشتیان از توابع استان مرکزی صورت گرفت. در آزمایش اول میزان خودسازگاری ژنوتیپ­ ها مورد بررسی قرار گرفت که تعداد پنج ژنوتیپ 30، 42، 56، 63 و 82 نیمه­ خودسازگار تشخیص داده شدند. در آزمایش دوم زمان گل­دهی ژنوتیپ­ ها مورد مطالعه قرار گرفت که زمان گل­دهی 43 عدد از ژنوتیپ­ های مورد مطالعه از یک تا یازده فروردین ثبت شد که با توجه به اینکه در این زمان از سال احتمال سرمازدگی بهاره کاهش پیدا می­کند لذا این ژنوتیپ­ ها می­توانند کاندیدای خوبی به‌عنوان والد دیرگل در برنامه ­ها اصلاحی باشند و یا بعد از بررسی خصوصیات کمی و کیفی میوه، در صورت تأیید به‌عنوان رقم تجاری مورد استفاده قرار بگیرند. از این تعداد، زمان گل­دهی 10 عدد از ژنوتیپ­ ها (شامل ژنوتیپ­های شماره 13، 14، 19، 31، 58، 62، 63، 76، 80 و 82) از تاریخ شش فروردین تا 11 فروردین ثبت شد که این ژنوتیپ­ها به‌عنوان ژنوتیپ­ های دیرگل تا خیلی دیرگل طبقه ­بندی شدند. در آزمایش سوم؛ صفات رویشی و میوه ژنوتیپ­ های انتخاب شده به­ عنوان دیرگل و خیلی دیرگل (43 ژنوتیپ) مورد ارزیابی قرار گرفت و با توجه به خصوصیات یک بادام خوب از نظر تولیدکننده و مصرف­کننده (دیرگلی، عملکرد زیاد، مغز بزرگ، رنگ مغز، طعم مغز و درصد مغز زیاد)؛ تعداد 13 ژنوتیپ شامل ژنوتیپ­ های شماره 3، 6، 13، 14، 23، 43، 57، 62، 63، 71، 77، 80 و 82 به‌عنوان ژنوتیپ­ های برتر معرفی شدند که برای احداث باغات بادام به باغداران توصیه می‌شوند.