فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نقد بوم­گرا، ‌مطالعه­ی رابطه­ی بین ادبیات و جهان طبیعت است که ریشه­های ظهور آن طرح اندیشه­های نو در مباحث انسان­شناسی و معضلات زیست‌محیطی است؛ معضلاتی که گفتمان­های اومانیستی در پدید آمدن آن­ها نقش بسزایی دارند. در این پژوهش روابط شخصیت‌های داستانِ اهل غرق منیرو روانی‌پور ازجمله خیجو، ‌زائر احمد حکیم، ‌مه­جمال، ‌مدینه و مردان موبور با محیط‌زیست بررسی شده ‌است تا نشان داده‌ شود برپایه­ی اندیشه‌های فوکو، ‌چگونه روابط قدرت در سطوح گوناگون این داستان مؤثر بوده است. خیجو، ‌مه‌جمال، ‌مدینه و زائر احمد حکیم در این داستان رابطه­ای نزدیک با طبیعت و همچنین نگاهی فراانسانی به زمین دارند که گفتمان غالب عصر، ‌اومانیسم فلسفی را به چالش می­کشند؛ اومانیسمی که در آن بیشتر توجه به اندیشه انسانی می­شود و خود انسان و طبیعت را به چشم عنصر یا شیءای می‌نگرد. ازاین‌روست که فوکو در عصر تجدد، ‌حضور انسان را در صحنه­ی تصویرگری اندیشه و آگاهی می­بیند و بر آن است که ترکیب‌های تجربی می­باید در جای دیگری به‌غیراز حاکمیت مطلق «من می­اندیشم» اعمال شوند؛ مردان موبور در این داستان کسانی هستند که قدرت سرمایه و اقتصاد را در اختیار دارند و از آن در راستای سلطه بر طبیعت استفاده می­کنند که باعث نابودی زیست­بوم طبیعی و ازهم‌پاشیدگی جامعه­ی انسانیِ «جفره» به‌مثابه همه­ی زمین می­گردند. در این نوشتار، ‌نظر به اهمیت و تأثیر گفتمان­ها در تولید متن ادبی، ‌هدف این بوده است که در داستان موردبحث با روش توصیفی- تحلیلی رابطه­ی انسان با محیط‌زیست و تأثیرگذاری گفتمان‌های مختلف که نقش مؤثری در اعمال قدرت دارند، ‌بررسی‌ شود تا زمینه­ساز آگاهی‌بخشیدن به انسان در رفتارش با محیط‌زیست باشد و نسبت او را با طبیعت آشکار نماید.