نقد اسطوره‌ای سفر قهرمان در منظومۀ سام نامه بر اساس الگوی کمپبل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، ‌دانشگاه مازندران، ‌مازندران، ‌ایران

2 دانشیار، ‌گروه زبان و ادبیات فارسی، ‌دانشگاه مازندران، ‌مازندران، ‌ایران

doi
10.22054/ltr.2021.51169.2991
چکیده

یونگ با ارائۀ نظریۀ فرآیند­ فردیّت، ‌راه جدیدی در­ حوزۀ نقد ­ادبی گشود و­ عرصه را برای فعالیت نظریه‌پردازان زیادی از­جمله جوزف کمپبل فراهم کرد. کمپبل یکی از مضامین مشترک در اسطوره‌ها را که دارای ساختاری مشابه هستند و هدف واحدی را دنبالسفرهای­ ماجراجویانۀ قهرمان برشمرده و براساس آن، ‌نظریۀ اسطورۀ­ یگانه را مطرح­ کرده است. در­ این پژوهش با بهره­گیری از روش نقد اسطوره‌ای و مطابق با تقسیم‌بندی­های­کمپبل، ‌سفر­ قهرمان در منظومۀ­ سام نامه که در قالب ماجرایی عاشقانه روی­ می‌دهد، ‌بررسی شده است. یافته‌های پژوهش نشان­ می‌دهد هرچند ترتیب­کلّیِ الگو در این منظومه دیده نمی‌شود و همۀ مراحل نیز به­طور کامل درآن تحقق نیافته است، ‌اما سفر قهرمان با اندک تفاوت­هایی با الگوی موردنظر کمپبل تطابق دارد. قهرمان در طی سفر­ نمادین با کشف و بازشناسی جنبه‌های ناشناخته و آسیب­دیدۀ روان خویش توانسته است با گذر از منِ محدود، ‌شخصیتِ ازهم‌پاشیده و نامتعادلِ خود را شکل­ دهد و با رسیدن به تکامل روانی، ‌فردیّت را تجربه نماید.