بررسی و تحلیل ساختار زبانی و رده بندی قصاید کوتاه خاقانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، ‌دانشگاه تبریز، ‌تبریز، ‌ایران

2 دانشیار، ‌گروه زبان و ادبیات فارسی، ‌دانشگاه تبریز، ‌تبریز، ‌ایران

3 دانشیار، ‌گروه زبان و ادبیات فارسی، ‌دانشگاه تبریز، ‌تبریز، ‌ایران

doi
10.22054/ltr.2021.53738.3104
چکیده

ازآنجایی‌که در قرن ششم برخی از مضامین شعری در حال گسترش است، ‌در دیوان شاعرانی چون سنایی و خاقانی مشکل رده‌بندی اشعار در حوزة مضمون و قالب به وجود آمده است. در پژوهش حاضر با در نظر گرفتن ویژگی‌های زبانی قصاید کوتاه به بررسی و رده‌بندی قصاید کوتاه خاقانی پرداخته‌ایم. با توجه به ساختار زبانی این اشعار، ‌برخی از قصاید کوتاه خاقانی در بخش غزلیات و برخی از غزلیات در بخش قصاید کوتاه جای گرفته است. قصاید کوتاه خاقانی را می‌توان به 7 گروه دسته‌بندی کرد: 1. مدحی، ‌2. تغزلاتِ نا‌تمام، ‌3. رثایی، ‌4. هجایی، ‌5. حکمی، ‌6. شکوایی، ‌7. قلندرانه‌ها. خاقانی از شاعرانی است که صدای «مدح» را، ‌پس از سنایی، ‌در غزل افزوده است و نخستین شاعری است که در قالب غزل «مرثیه» گفته است؛ همین امر و چندین عامل دیگر سبب محوشدن مرز میان قصاید کوتاه و غزلیات وی شده و رده‌بندی اشعار او را دشوار ساخته است.