تحلیلی بر بازتاب مسئله هرات در روزنامه وقایع اتفاقیه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین

2 استاد گروه تاریخ دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین

doi
چکیده

هرات مانند قندهار و کابل از جمله مناطقی بود که در قرن سیزدهم قمری/ نوزدهم میلادی تحت قیمومیت هیچیک از حکومت­های بزرگ منطقه نبود، اما کشورهایی از قبیل انگلیس، روسیه و ایران هر کدام بنا بر ­دلایلی به دنبال نقش‌آفرینی و تأثیرگذاری در آن بودند، تا جایی که اختلاف پیش­آمده میان ایران و انگلیس بر سر هرات بهانه­ای شد تا معاهده پاریس به ­عنوان یکی از قراردادهای مهم بین­المللی ایران در دویست سال اخیر منعقد شود. ایران در جایگاه یکی از دو طرف منازعه برای اثبات حقانیت خود ادعاهایی را مطرح می­کرد و سعی داشت دلایل تصرف هرات و استقرار نیرو در آنجا را موجه جلوه دهد. از آنجا که زمان انعقاد معاهده با سال­های اولیه انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه مصادف شده بود، این نشریه می­توانست به ­عنوان یکی از بسترهای مناسب دولت به ­منظور تبیین مواضع خود استفاده شود. به ­همین دلیل مراجعه به ­آن می­تواند برای کسب اطلاع و دریافت کامل­تری از موضوع مورد مناقشه مفید باشد. در مقاله پیشِ‌رو با تقسیم این گزارش­ها به بعد و قبل از معاهده پاریس، روند اتفاقات و تغییرات از منظر وقایع اتفاقیه رصد شده است و مشاهده می­شود که در این روزنامه حجم قابل‌توجهی از مطالب با درج اخبار و تحلیل­هایی مختص یک رسانه حکومتی به مسئله هرات، به­ویژه قبل از انعقاد معاهده اختصاص داده شده است.