گونهشناسی و مدلیابی اخلاق عرفی در قرآن و مقایسه با نظرگاههای اندیشمندان غربی
نویسندگان
1 استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
doi
10.22034/nrr.2024.61083.1295چکیده
اخلاق فرادینی که عقل و وجدان انسانها را مخاطب قرار میدهد، خطابی است که بیان بسط یافتهی سخن «اگر دین ندارید آزاده باشید» را متذکر میشود. هدف پژوهش حاضر شناخت گونههای این اخلاق انسانی و مشترک بین همه انسانها در قرآن بوده تا از این طریق، مدل نهایی هر بخش با توصیفاتی که در قرآن از آن شده است استخراج گردد و در گام نهایی مقایسهای اجمالی با نظرگاههای هفت فیلسوف و متفکر غربی جهت تائید فرادینی بودن این مدل صورت گیرد. به دلیل چندوجهی بودن مقاله حاضر، روش پژوهش نیز ترکیبی از مراحل پدیدارشناسی توصیفی در مرحله رجوع به آیات قرآن، تحلیل و کدگذاری دادهها به شیوه استراتژی داده بنیاد با نرمافزار MAXQDA در سه بخش کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی و روش کیفی بررسی دادههای کتابخانهای در بخش مقایسه با نظرگاههای اندیشمندان غربی میباشد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که پنج گونه اصلی فردی، اجتماعی، خانوادگی، اقتصادی و سیاسی در اخلاق فرادینی قرآنی در بخش کدگذاری انتخابی مورد توجه است. در بخش مدل یابی توصیفی، بیشترین آیات اخلاق فرادینی مربوط به گونه اجتماعی و سپس فردی اختصاص دارد و کمترین توصیفات مربوط به گونههای سیاسی و اقتصادی است.