بررسی تأثیر بازارچه مرزی «تمرچین» بر گسترش فیزیکی شهر پیرانشهر در محدودة زمانی 1385 تا 1393
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران
2 استاد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تهران
3 دانشجوی دکتری تخصصی جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه فردوسی
doi
10.22059/jhgr.2020.103933.1006784چکیده
فعالشدن بازارچههای مرزی در چند سال اخیر موجبات رشد اقتصادیِ بیشتری را برای شهرهای مرزی فراهم کرده است؛ یعنی جریانی که به توسعه اقتصادی و رشد شهری (رشد شهرها) منجر میشود. روشن است که توسعه فعالیتهای اقتصادی موجب اشتغال میشود و به مقدار زیادی موجب جذب جمعیت به شهرها (مهاجرپذیری) و رشد شهرنشینی میشود که این رشد عامل مؤثری برای توسعة اراضی و گسترش کالبد شهری است. بر همین مبنا، هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر بازارچة مرزی تمرچین بر گسترش فیزیکی شهر پیرانشهر در یک دهۀ اخیر است. بنابراین، برای بررسی الگوی فضایی- زمانی و فرایندهای گسترش شهری پیرانشهر (سالهای 1385-1393)، از تصاویر ماهوارهای لندست، تصویرETM+ TM (سالهای 1385 و 1393) در نرمافزار Idrisi و مدل رگرسیون لجستیک استفاده شده است. نتایج ادغام دادههای سنجش از دور و مدل رگرسیون لجستیک (LR) در نرمافزار SPSS اطلاعات مهمی در مورد الگو و روند تغییر پوشش زمین ارائه داده که بیانگر آن است که بازارچة مرزی تمرچین و رشد اقتصادی ناشی از آن همراه با ایجاد زمینههای اشتغال عاملی اساسی در گسترش فیزیکی شهر پیرانشهر بوده است تا جایی که در روند این گسترش شهری روستای «شینآباد» در شهر ادغام شده است و همچنین نتایج حاصل از بهکارگیری مدل هلدرن برای تبیین بیشتر مسئله نشان میدهد که گسترش شهر پیرانشهر بیشتر ناشی از افزایش جمعیتِ (997/0-) این شهر بوده تا الگوی تراکم شهری؛ بهطوریکه با وجود ظهور سکونتگاههای غیررسمی در حواشی شهر و ادغام روستای شینآباد، شهر رشد اسپرال را تجربه نکرده است.