مطالعة مؤلفههای مدرنیسم داستانی در سه رمان عباس معروفی «سمفونی مردگان، سال بلوا، تماماً مخصوص»
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشآموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
doi
10.22054/ltr.2021.60511.3366چکیده
عباس معروفی در هر یک از آثار خود با در نظر داشتن یکی از طبقات اجتماعی به ترسیم شرایط اجتماعی، سیاسی و تاریخی جامعه پرداخته و از این طریق با دیدگاهی انتقادی توأم با طنز و تعریض، اوضاع حاکم بر اجتماع را به چالش کشیده است. طبقة «روشنفکران»، «زنان قربانی و تسلیم» و «افراد تبعیدی» از جمله گروههایی هستند که در سه رمان «سمفونی مردگان»، «سال بلوا» و «تماماً مخصوص» بهعنوان شخصیتهای اصلی نقشآفرینی میکنند. «انسان» و «دغدغههایش» محور اصلی رمانهای معروفی هستند و روش اصلی وی برای پردازش شخصیتهای داستانی خود «رجوع به گذشته» و «کودکی» شخصیتها است تا از این طریق به بررسی مشکلات، تعارضات درونی و اختلالات آنها بپردازد. رمان «سمفونی مردگان» را میتوان برداشتی جدید از داستان هابیل و قابیل با فضای سورئالیستی دانست. رمان «سال بلوا» روایت خشونت و اجباری است که در تاریخ متوجة زنان شده و «نوشا» بهعنوان شخصیتی «قربانی»، تسلیم ازدواجی اجباری میشود. رمان «تماماً مخصوص» نیز روایتی از زندگی روزنامهنگاری تبعیدی است و نویسنده در این اثر ابعاد مختلفی از تجربههای زیستی خود را گنجانده است. این پژوهش به شیوة توصیفی- تحلیلی تلاش میکند به این پرسش پاسخ دهد که در رمانهای «انسانمحور» عباس معروفی، مهمترین مؤلفههای نمود مدرنیسم کداماند؟ یافتهها حاکی از آن است که «گرایش به جهان درون شخصیتها»، «جریان سیال ذهن»، «کشمکش درونی»، «رد روش روایی در رمان» و «شیوة متفاوت شخصیتپردازی» از مهمترین مؤلفههای نمود مدرنیسم در رمانهای موردبحث هستند.