تنوع خصوصیات مختلف مرتبط با مقاومت مزرعهای در ژنوتیپهای مختلف یونجه (Medicago sativa L.) نسبت به سرخرطومی برگ یونجه (Hypera postica Gyll.)
نویسندگان
1 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 استادیار گروه مهندسی کشاورزی (اصلاح نباتات و ژنتیک)، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
4 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
چکیده
سرخرطومی برگ یونجه آفت درجه یک تمام مناطق یونجهکاری ایران و جهان است. با کاربرد ارقام مقاوم، خسارت کاهش مییابد. در بررسی مقاومت مزرعهای 42 ژنوتیپ یونجه موجود در ژرم پلاسم نسبت به این آفت معلوم شد که، ژنوتیپها، اثرات معنیداری روی تعداد لارو، میزان خسارت، وضعیت سبزینه، عملکرد تر علوفه و همچنین سایر صفات داشتند. رگرسیون گامبهگام برای میزان خسارت بهعنوان متغیر تابع معلوم کرد که تعداد لارو، ارتفاع بوتهها در زمان خسارت و درصد ماده خشک بهترتیب وارد مدل شدند و با ضریب تبیین تجمعی 47/30 درصد بیشترین تغییرات میزان خسارت را توجیه نمودند. در تجزیه به مؤلفههای اصلی، حدود 59 درصد از تغییرات کل توسط دو مؤلفه اصلی اول توجیه شد. گزینش براساس مؤلفه اول منجر به انتخاب ژنوتیپهای با عملکرد بالا و گزینش بر اساس مؤلفه دوم منجر به انتخاب ژنوتیپهایی با مقاومت بالا نسبت به تغذیه لارو گردید. از طریق آنالیز خوشهای، پنج خوشه ایجاد شد. ژنوتیپهای واجد عملکرد و مقاومت بالا، بهترتیب در خوشههای اول و پنجم قرار گرفتند. برای اصلاح یونجه، ژنوتیپهای فیض 49 با مقاومت پایین و عملکرد بالا و تک بوته 23 با مقاومت بالا و عملکرد پایین، میتوانند بهعنوان والدین مناسب دو رگگیری مورد استفاده قرار گیرند.
